WWW.ABSTRACT.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Abstract, dissertation, book
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 | 3 | 4 | 5 |

«problemy sprawy ludzie Maria Kurzeja-Świątek Święta Gór (1935–1938) i ich rola w krzewieniu wiedzy o reGionach Ruch regionalny w Polsce ...»

-- [ Page 1 ] --

Święta Gór (1935–1938) i ich rola w krzewieniu wiedzy o regionach 129

problemy

sprawy

ludzie

Maria Kurzeja-Świątek

Święta Gór (1935–1938) i ich rola

w krzewieniu wiedzy o reGionach

Ruch regionalny w Polsce odrodzonej czerpał z wszelkiego dorobku okresu

zaborów. W latach dwudziestych XX w. ukształtowała się w Polsce specyficzna

ideologia i teoria regionalistyczna. Była ona efektem nawiązywania do

współczesnych idei regionalizmu europejskiego jak i wynikiem oryginalnej myśli polskiej1. Odrębności kulturowe poszczególnych regionów wyznaczał lud wiejski: jego gwara, strój i tradycje. Wieś rozbudzona społecznie inspirowana była przez pisarzy i poetów ludowych, nauczycieli szkół powszechnych, polityków i ideologów ruchu ludowego oraz działaczy BBWR do samodzielnego gospodarczego i politycznego działania. W lipcu 1919 r. powstało w Krakowie Małopolskie Towarzystwo Rolnicze (MTR).

Niższy szczebel stanowiły oddziały okręgowe. Organizacja reprezentowała interesy rolnictwa Małopolski, szerzyła wiedzę rolniczą, organizowała kursy, wystawy i konkursy o tematyce rolniczej2. W roku 1920 MTR powołało do życia Małopolski Związek Młodzieży. Organem prasowym tej organizacji było czasopismo „Młoda Polska” – miesięcznik wychodzący w Krakowie.

Najniższą komórkę stanowiły koła zakładane w gminach i wsiach. Na początku lat trzydziestych XX w. powstawały w kołach sekcje teatrów ludowych oraz zespołów folklorystycznych, które wzbogacały swym programem m.in. uroczystości patriotyczno-narodowe oraz dożynkowe, organizowanie w miastach i wsiach. Bardziej zaawansowane w działaniu grupy regionalne wyłonione w wyniku eliminacji uczestniczyły w ogólnopolskich dożynkach w Spale3.

J. B u r s z t a, Kultura ludowa – kultura narodowa, Warszawa 1974, s. 283.

H. S t a r o s t k a - C h r z a n o w s k a, Małopolskie Towarzystwo Rolnicze, [w:]

Słownik polskich towarzystw naukowych, Wrocław 1994, t. 2, s. 271–272.

J. C i e r n i a k, Tegoroczne dożynki w Spale, „Teatr Ludowy”, 1933, nr 10, s. 150–157. Obchód ogólnopolskich dożynek w Spale wprowadził prezydent Ignacy Mościcki, amator polowań. Pierwsze odbyły się w sierpniu 1927 r. W latach następnych dla potrzeb tej uroczystości zbudowano stadion.

XV (2013) maŁopolska maria kurzeja-Świątek Koła młodzieży ludowej nawiązywały współpracę z założonym przez Jędrzeja Cierniaka w 1929 r. Instytutem Teatrów Ludowych 4. Na łamach wychodzącego pod patronatem Instytutu miesięcznika „Teatr Ludowy”, ukazało się wiele artykułów instruktażowych oraz scenariuszy teatralnych przeznaczonych dla kół młodzieży ludowej, pióra m.in. Jadwigi Mierzejewskiej, Mariana Mikuty, Zofii Solarzowej oraz muzycznych m.in.

Stanisława Mierczyńskiego, Tadeusza Meyznera, Karola Hławiczki i Jana Czecha. Były to m.in. zapisy nutowe (transkrypcje), oryginalnych piosenek ludowych pochodzących z Podhala, z różnych okolic Małopolski i Śląska cieszyńskiego, a także opracowania melodii ludowych tworzonych na potrzeby działalności teatralnej.

W jednym z artykułów poświęconym tematyce folkloru w teatrze

ludowym czytamy:

kultura ludu polskiego, to chata, meble i narzędzia pracy, strój a także mowa polska, (bo chłop mówi od prawieków tylko po polsku, a wyższe sfery całe setki lat używały łaciny a potem francuzczyzny). [...] Jest w tej kulturze i sztuka – zapewne prymitywna, ale jest i to w różnych odmianach.

Jest pieśń ludowa, muzyka i taniec, jest legenda, obyczaj, i sakralny obrzęd. Jest wreszcie i pewna kultura życia społecznego, gromadzkiego5.

W lutym 1934 r. utworzono w Krakowie Małopolski Związek Teatrów i Chórów Ludowych. Pierwszym prezesem został nauczyciel, animator życia kulturalnego na wsi Władysław Sieńko6.

W okresie międzywojennym na terenie wsi małopolskiej działało wiele różnorodnych organizacji regionalnych, gospodarczych i katolickich, których zadaniem było m.in. szerzenie oświaty rolniczej, czytelnictwa i działalności kulturalnej. Były to m.in. Towarzystwo Szkoły Ludowej, odziały Związku Strzeleckiego, Związek Młodzieży Wiejskiej „Znicz”, Akcja Katolicka – z oddzielnymi ogniwami dla młodzieży męskiej i żeńskiej.

W okresie II Rzeczypospolitej wieś małopolska była uboga i przeludniona.

Aby po części zapobiec temu zjawisku, w roku 1920 utworzono przy Ministerstwie Przemysłu i Handlu – referat przemysłu ludowego, którego celem było w pierwszej kolejności opracowanie dokumentacji dotyczącej poszczególnych gałęzi przemysłu ludowego na terenie kraju. W latach następnych powstało Towarzystwo Popierania Przemysłu Ludowego J. W ę g l o w s k i, Instytut Teatrów Ludowych, [w:] Słownik polskich towarzystw naukowych, Wrocław 1990, t. 2, cz. 1, s. 145–146. W skład zarządu głównego Instytutu weszli także działacze podhalańscy – Feliks Gwiżdż i Antoni Zachemski.

J. C i e r n i a k, O tzw. „folklor” w teatrze ludowym, „Teatr Ludowy”, 1934, nr 8, s. 106.

Ziemia małopolska, „Teatr Ludowy”, 1934, nr 1–2, s. 12; funkcje sekretarza objął starosądeczanin Marian Mikuta.

XV (2013) maŁopolska Święta Gór (1935–1938) i ich rola w krzewieniu wiedzy o regionach 131 z regionalnymi oddziałami. W regionie karpackim działało m.in. Towarzystwo Popierania Przemysłu Ludowego woj. stanisławowskiego, lwowskiego oraz problemy Towarzystwo Popierania Przemysłu Ludowego Małopolski i Śląska z siedzibą sprawy w Krakowie 7. Dzięki tym organizacjom nastąpiło ożywienie przemysłu ludzie ludowego w Małopolsce oraz rozwinięcie sieci dystrybucji i sprzedaży.





Znaczna część wiejskich produktów (m.in. płótna lniane, sukno, wyroby garncarskie, koszykarskie, bednarskie, snycerskie, kowalskie, kuśnierskie), sprzedawana była z tzw. wolnej ręki na okolicznych jarmarkach co w zamian pozwalało na nabycie towarów przemysłowych niezbędnych przy funkcjonowaniu gospodarstwa wiejskiego.

Życiu codziennemu na wsi i w pracy na roli towarzyszyło wiele obrzędów i zwyczajów, gdzie dominowała głównie pieśń i muzyka. Toteż rozwijająca się działalność teatralna wśród młodzieży wiejskiej obfitowała także w czysto rodzimy repertuar folklorystyczny. Ujawniało się wiele talentów wśród miejscowych wiejskich nauczycieli, którzy w oparciu o elementy swojskiej kultury ludowej przygotowywali teatralne scenariusze. Muzyka ludowa nabierała większego znaczenia; na jej temat publikowali prace wybitni muzycy i kompozytorzy tacy jak: Adolf Chybiński, Stanisław Mierczyński,

czy też Stanisław Kazuro, który w wydanej broszurce napisał:

Pieśń ludowa jest zjawiskiem stanowiącym całą historię tego narodu który ją stworzył, gdyż towarzyszy mu od kolebki do grobu w radosnych i smutnych chwilach życia. Jest otwartą księgą zwyczajów, obyczajów, wierzeń, zamiłowań i upodobań, jest wyrazicielką myśli i uczuć, odbiciem otaczającej przyrody, mającej wielki wpływ na stany duchowe i nastroje jej twórców. Pieśń ludowa – to pieśń duszy i serca danego narodu, to pieśń ziemi na której mieszka. [...] to nieskończona opowieść o życiu, miłości, cierpieniu i radościach tego ludu który ją stworzył8.

Dostrzegana wartość tego rodzaju kultury przez wybitnych muzyków i kompozytorów, stała się motywacją do opracowywania przez nich wskazówek dla ludzi zajmujących się utrwalaniem przy pomocy pióra i fonografu pieśni ludowych 9.

W roku 1934 utworzone zostało w Warszawie Centralne Archiwum Fonograficzne, którego celem było zbieranie i dokumentowanie dźwiękowe Szerzej na ten temat J. O r y n ż y n a, Przemysł ludowy w Polsce, Warszawa, 1938.

S. K a z u r o, Polska pieśń ludowa, Warszawa 1925, s. 9–10.

Pierwszym nagraniem fonograficznym (tzw. wałki Edisona), jest zachowane do dziś nagranie z 1904 r. dokonane przez nauczyciela gimnazjalnego i etnografa Romana Zawilińskiego. Zarejestrowana została „Oracja weselna”, wypowiedziana przez Jana Sabałę – syna. Zob. P. D a h l i g, Najstarsze źródło fonograficzne folkloru polskiego, „Twórczość Ludowa”, 1994, nr 3–4, s. 11–13.

XV (2013) maŁopolska maria kurzeja-Świątek

pieśni i muzyki ludowej wszystkich narodowości mieszkających w obrębie II Rzeczypospolitej10. W paśmie Karpat znajdowało się wówczas województwo krakowskie, lwowskie i stanisławowskie, gdzie między rzeką Olzą (Beskid Śląski) a rzeką Czeremosz (dopływ Prutu), zamieszkiwało kilkanaście grup etnograficznych. Wszystkie te społeczności, dzięki mecenatowi państwa, miały możliwość zaprezentowania swej kultury ogółowi społeczeństwa na różnych uroczystościach państwowych, konkursach i przeglądach. Z imprez masowych, wielki rozgłos i uznanie w skali kraju uzyskały organizowane w latach 1935–1938 „Święta Gór” i „Zjazdy Górskie”.

Zakopane 1935 W roku 1933 miał się odbyć obchód 60-lecia Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. Na jednym z zebrań padła propozycja aby w związku z tym doniosłym jubileuszem zorganizować zjazd przedstawicieli wszystkich szczepów góralskich Polski, dla których dobra Towarzystwo przez kilkadziesiąt lat pracowało. W rok później w organizację zjazdu włączył się Związek Podhalan, Towarzystwo Przyjaciół Huculszczyzny, Liga Popierania Turystyki oraz wiele innych organizacji i instytucji.

Powołano kilkudziesięcioosobowy komitet organizacyjny z gen. Tadeuszem Kasprzyckim na czele – wybitnym znawcą zagadnień górskich. Wielka powódź która miała miejsce w 1934 r. uniemożliwiła odbycie przygotowanego święta. W związku z tym odbyło się dopiero w dniach 4–11 sierpnia 1935 r.

w Zakopanem pod protektoratem prezydenta Ignacego Mościckiego11. Prace nad przygotowaniem uroczystości trwały kilka miesięcy. Remontowano schroniska, odnawiano budynki i obejścia w mieście, poszerzając bazę noclegową i gastronomiczną. Komitet obchodów zdecydował aby bramę powitalną umieścić na ul. Kościeliskiej. Była dość bogata, zbudowana z półkolistych kloców, z ośmioma masztami flagowymi, po cztery z każdej strony, połączona z dwiema odpowiednio zmniejszonymi dzwonnicami podhalańskimi połączonymi daszkiem. Wyżej nad konstrukcją umieszczono duży napis o treści „Witojcie”. Imprezy regionalne i okolicznościowe wystawy trwające 8 dni odbywały się na Wilczniku przy ulicy Orkana oraz w różnych częściach miasta 12. Początek uroczystości miał miejsce dnia 4 sierpnia, o godz. 9-tej. Odprawiona została w kościele parafialnym uroczysta msza św.

z udziałem władz państwowych, grup regionalnych oraz licznie przybyłych gości. Po czym ruszył pochód regionalny ulicami: Nowotarską, Chramcówki, Kościuszki, Sienkiewicza, Chałubińskiego, Krupówki na Wilcznik. Początek stanowiła liczna banderia górali na koniach ze sztandarami, dalej szła J. P u l i k o w s k i, Ratujmy pieśń i muzykę ludową, „Głos Podhala”, 1937, nr 10, s. 2; Julian Pulikowski pełnił funkcję kierownika archiwum.

W. G o e t e l, Święto Gór, „Wierchy”. R. 13: 1935, s. 208–209.

J. N o w o b i l s k i, Wspomnienia, „Rocznik Podhalański”, 1992, t. 5, s. 322–323.

XV (2013) maŁopolska Święta Gór (1935–1938) i ich rola w krzewieniu wiedzy o regionach 133 orkiestra 5. Pułku Strzelców Podhalańskich, władze wojskowe, władze miasta Zakopanego, przedstawiciele różnych organizacji i instytucji, problemy przedstawiciele władz powiatowych oraz członkowie licznie przybyłych sprawy zespołów regionalnych w barwnych ludowych strojach, reprezentujące ludzie folklor ludzi gór zamieszkujących pasmo Karpat od Olzy po Czeremosz.

W godzinach południowych, w budynku nowej szkoły powszechnej w obecności m.in. gen. Tadeusza Kasprzyckiego, gen. Andrzeja Galicy i wojewody krakowskiego Władysława Raczkiewicza oraz licznie przybyłych turystów, nastąpiło otwarcie wystawy pod nazwą – „jarmark regionalny”. Ekspozycja obejmowała prace twórców ludowych z różnych okolic górskich, m.in. ziemi sanockiej, Nowego Sącza, Huculszczyzny, Kosowa, Cieszyna, Limanowej i Podhala. Tego samego dnia nastąpiło otwarcie wystawy w budynku szkoły przemysłu drzewnego, przedstawiającej dorobek rzeźbiarsko-meblarski uczniów oraz wystawy zatytułowanej „Las w górach”.

W osobnej sali wyeksponowano pamiątki walk Legionów w Karpatach. W tzw. starym Sokole urządzono wystawę przedstawiającą dorobek zdrojowo-letniskowy, gdzie na czoło wybijała się panorama Sądecczyzny wykonana przez Romualda Regułę i Bolesława Barbackiego. Wystawę uzupełniały stoiska zdrojowisk: Krynicy, Żegiestowa, Piwnicznej i Muszyny. Dział fotograficzny obejmował ekspozycje zdjęć z Podhala i Huculszczyzny. W części nowego Sokoła usytuowano wystawę przedstawiającą historię i kulturę miasta Zakopane. O godz. 20-tej rozpalono ogniska na zboczach Tatr, po czym rozpoczęła się wieczornica na stadionie. Wystąpiła grupa orawska z obrzędami „Sen bacy” i „Skubarki”.

Następnie grupa pienińska z „Wiciem wianków”, grupa spiska z obrzędem „Zrękowiny”, na zakończenie grupa zakopiańska przedstawiła widowisko „Harnaś” z tańcami krzesanym i zbójnickimi 13. W dniach następnych miały miejsce prezentacje folklorystyczne zespołów ludowych, które w programach scenicznych przedstawiły zwyczaje i obrzędy własnych regionów.

Ze wszystkich stron Karpat, od Olzy po Czeremosz, napłynęły różnorodne i różnobarwne grupy regionalne. Beskidy śląskie reprezentowały: Istebna i Wisła, Bialskie – Wilamowice, Żywiecczyznę – okolica Żywca i Zawoi, od Gorców i Beskidu Wyspowego napłynęli Porębianie, Szczyrzycanie i inni Pierwszy dzień „Święta Gór”, „Ilustrowany Kurier Codzienny”, 1935, nr 215, s. 6;

„Święto Gór”. Zakopane w niewidzialnej dotąd szacie, „Ilustrowany Kurier Codzienny”, 1935, nr 216, s. 2.

–  –  –



Pages:   || 2 | 3 | 4 | 5 |


Similar works:

«Смутное время в России: Конфликт и диалог культур Лобин Алексей Николаевич, к. и. н., руководитель группы научно-методических разработок ФГУ «Государственный комплекс “Дворец Конгрессов”» Управления делами Президента РФ? Санкт-Петербург «ВОИНСКИЕ КНИГИ» 1607–1620 ГГ.: ОПЫТ...»

«DIPLOMARBEIT Titel der Diplomarbeit „Anwendung der Systemischen Aufstellung in der Theaterpraxis“ Verfasserin Melanie Markovic angestrebter akademischer Grad Magistra Wien, Oktober 2008 Studienkennzahl lt. Studienblatt: A 317 Studienrichtung lt. Studienblatt: Theater-, Filmund Medienwissenschaft Betreuerin / Betreuer: Ao. Univ.-Prof. Dr. Brigitte Marschall Zusammenfassung Die vorliegende Diplomarbeit beleuchtet die Anwendung der Systemischen Aufstellung und ihrer Umsetzung im Theater....»

«BIOGRAPHICAL SKETCH NAME POSITION TITLE Professor and Co-Chair of Epidemiology and Robert A. Hiatt, M.D., Ph.D. Biostatistics eRA COMMONS USER NAME Director of Population Sciences an Deputy Director, rhiatt Comprehensive Cancer Center EDUCATION/TRAINING (Begin with baccalaureate or other initial professional education, such as nursing, and include postdoctoral training.) INSTITUTION AND LOCATION DEGREE (if YEAR(s) FIELD OF STUDY applicable) Univ. of Michigan, Ann Arbor, MI B.A. 1964 Zoology...»

«The Origin of the Good and Our Animal Nature Christine M. Korsgaard Harvard University The best illustration is a doctor doctoring himself: nature is like that.Aristotle, Physics II.8 199b 30-32 The paper I am reading today is part of a larger project in which I investigate questions about the origin of values and the implications of those origins for our relationships to non-human animals. Those who believe that there are intrinsic values – that some objects, activities, or entities simply...»

«Proseminar Ethischer Intutitionismus Handout 4 SoSe 2003 Jörg Schroth W. D. Ross’ Theorie der prima facie Pflichten Zu W. D. Ross, The Right and the Good, II: What Makes Right Acts Right?1 Inhalt: 1 Widerlegung des Utilitarismus 2 Prima facie Pflichten 2.1 Persönlicher Charakter der prima facie Pflichten 2.2 Katalog der prima facie Pflichten 2.3 Was ist eine prima facie Pflicht? 2.4 Wie können wir begründen, was unsere prima facie Pflichten sind? 2.5 Wie erwerben wir unser Wissen über...»

«BARC-Studie BARCSupply Chain Management“ Produktbeschreibung SAP AG APO Stand Januar 2007 Autoren Christof Albert Sebastian Klüpfel Christian Fuchs Christian Kaiser BARC GmbH Wiesenweg 31 D-97084 Würzburg Tel.: +49/931/88 06 51-0 Fax: +49/931/88 06 51-28 E-Mail: info@barc.de www.barc.de Inhaltsverzeichnis Autoren 2 1. PRODUKTBESCHREIBUNGEN 4 1.1 SAP AG – APO 4 1.1.1 Lösungsübersicht 5 1.1.2 Abgleich mit ERP-System 7 1.1.3 Funktionsweise der Planung 8 1.1.4 Ablauf einer...»

«Janusz PRZYCHODZEN DISCOURSES OF POSTMODERNISM Multilingual Bibliography Part (1951-1993) Critical Introduction & Syllabus This multilingual and multidisciplinary bibliography of postmodernism offers more than three thousand entries; books, articles, papers, organized in alphabetical listing according to authors’ names. Its purpose is to make available a valuable, easy in access and efficient source of free information for any researcher in human sciences interested in exploring and...»

«Public perception of A8 migrants: the discourse of the media and its impacts An Outline Review by BEMIS Jan Semotam The Black & Ethnic Minority Infrastructure in Scotland Tel. 0141 548 8047 38 Queen Street Fax. 0141 548 8284 Centrum Offices www.bemis.org.uk Glasgow mail@bemis.org.uk G1 3DX Contents 1. Background to Review 2 1.1 Introduction 2 1.2 Past Research Limitations 3 1.3 Evidence Reviewed 3 2. Key Findings 4 2.1 Media Impact 4 2.2 Ethnic Coverage 5 2.3 Newspaper Analysis 5 2.4 Interviews...»

«Antrag auf Raumordnerische Beurteilung gemäß § 15 Raumordnungsgesetz (ROG) i.V.m. § 32 Landesplanungsgesetz (LPlG NRW) für die geplante Errichtung und den Betrieb der 110-/380-kV-Höchstspannungsfreileitung Dortmund-Kruckel (NRW) Dauersberg (RLP), Bauleitnummer (Bl.) 4319 Neubau im Abschnitt Nordrhein-Westfalen und für die Anpassung des Übertragungsnetzes der Amprion GmbH in Nordrhein-Westfalen durch den geplanten Neubau der 110-/380-kV-Höchstspannungsfreileitungen Pkt. Mudersbach –...»

«The British Battalion of the 15th International Brigade1 In November 1996, several hundred elderly men and women, including a number from Britain, gathered in a ceremony near the Spanish capital of Madrid to pay homage to their friends and comrades, who had died fighting in the Spanish Civil War of 1936-1939. These were the surviving members of the International Brigades, the volunteers from around the world who had rushed to fight for the Spanish Republic against its enemies from both inside,...»

«DOCUMENT RESUME ED 281 401 HE 019 9S7 AUTHOR Plakidas, Shirley TITLE Standards for Professional Staff Preparation in College Unions and Student Activities. INSTITUTION Association of College Unions-International, Bloomington, IN. PUB DATE 86 NOTE 18p. AVAILABLE FROM Association of College Unions-International, 400 East Seventh Street, Bloomington, IN 47405 ($20 per copy, nonmembers; $10 per copy, members). PUB TYPE Guides Non-Classroom Use (055) EDRS PRICE MF01/PC01 Plus Postage. DESCRIPTORS...»

«DUAL VOTE: A NOVEL USER INTERFACE FOR E-VOTING SYSTEMS Damien MacNamara, Francis Carmody, Ted Scully, Ken Oakley, Elizabeth Quane Department of Information Technology, Limerick Institute of Technology, Moylish Park, Limerick, Ireland J. Paul Gibson Le département Logiciels-Réseaux (LOR) Telecom & Management SudParis, 9 rue Charles Fourier, 91011 Évry cedex, France ABSTRACT The authors present a novel e-Voting system called “Dual Vote”, which couples the strength of electronic voting with...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.abstract.xlibx.info - Free e-library - Abstract, dissertation, book

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.