WWW.ABSTRACT.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Abstract, dissertation, book
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 | 3 | 4 | 5 |   ...   | 40 |

«ŚLĄSKIE MISCELLANEA PRACE KOMISJI HISTORYCZNOLITERACKIEJ NR 27 P o l s k a A k a d e m ia N a u k - O d d z ia ł w K a t o w ic a c h ŚLĄSKIE ...»

-- [ Page 1 ] --

ŚLĄSKIE MISCELLANEA

PRACE KOMISJI

HISTORYCZNOLITERACKIEJ

NR 27

P o l s k a A k a d e m ia N a u k - O d d z ia ł w K a t o w ic a c h

ŚLĄSKIE MISCELLANEA

TOM 17

P o d r e d a k c ją

K r y s t y n y H e s k i e j - K w a ś n ie w ic z

W y d a w n ic t w o G n o m ę

Katowice 2004

Publikację opiniował do druku

Ja c e k K o l b u s z e w s k i Copyright © 2004 by POLSKA A k a d e m ia N a u k - Oddział w Katowicach Redakcja G r a ż y n a W il k Publikacja dofinansowana przez M in i s t e r s t w o N a u k i In f o r m a t y z a c j i i KM Złożono Timesem Opracowanie graficzne i skład Wydawnictwo Gnomę Katowice 2004 ISBN 83-87819-83-2 Spis treści Wprowadzenie

C z e s ł a w a M y k it a -G l e n s k Śląskie epizody dziejów scenicznych dramaturgii Słowackiego

BOGUMIŁA BlTTNER-BURKOT Malarstwo XIX i XX wieku w zbiorach Muzeum Zofii Kossak w Górkach W ielkich.............. 18 A n na N owak 0 powstańczym śpiewniku księdza Jana R zym ełki

M a r ia B u s z m a n -S z k l a r s k a Nieznany tekst nieznanego twórcy. Franciszek Pilarek pisarz o „szpicatym piórze”

E wa F o nfara Koncepcja wydoskonalenia obywatela kraju według Gustawa M orcinka

Z o f ia B u d r e w ic z Przeszłość „ogrzana sercem”.

Czytanki literackie Zofii Kossak-Szczuckiej w podręcznikach międzywojennych

Ja n u s z J u r o s z e k Ks. Emanuel Grim i jego kontakty z prezydentem Ignacym Mościckim.wojewodą śląskim dr. Michałem Grażyńskim

M a łgorzata G w adera Księgozbiór Seminarium Nauczycielskiego w Pszczynie (1922-1937) jako zaplecze działalności naukowej

M a r ia G ę b c z a k Biblioteki Jana z Bogumina K uglina

K r y s t y n a H e s k a - K w a śn ie w ic z Habilitacja Jadwigi Kucianki w świetle dokumentów archiw alnych

E dyta K o repta Funkcje pieśni ludowych w utworach Pawła Łyska

M ir o s ł a w a P in d ó r Literatura Śląska Cieszyńskiego w Scenie Polskiej Tesfnskeho divadla...........H

–  –  –

K atarzyna T a łu ć „Bajtel” -niezależne czasopismo dla śląskiej młodzieży (rekonesans badaw czy)

Jo l a n t a S z c z ę ś n ia k Podróże w czasie i przestrzeni Henryka W ańka

D a n u t a S ie r a d z k a Nowe Oblicze BI. Emila Szramka, red. Krystyna Heska-Kwaśniewicz, Jerzy Myszor, Katowice 2003, 152 s

K atarzyna T a łu ć Lux ex Silesia - Światło ze Śląska

Indeks n azw isk

Informacje o autorach

Wprowadzenie Teksty pomieszczone w siedemnastym tomie „Śląskich Miscellaneów” wpisują się w szeroko poj­ mowaną problematykę kulturową i dotyczą teatru, malarstwa, literatury, bibliologii i folkloru.

Oprócz już tradycyjnie obecnych autorów ze środowiska opolskiego, cieszyńskiego i katowickiego, pojawia się ponownie Kraków oraz coraz wyraźniej kształtujące się jako ośrodek badawczy, Muzeum Zofii Kossak w Górkach Wielkich. Dołączył do tego grona także Libor Martinek, uczony z Uniwersy­ tetu Śląskiego w Opawie, znakomity tłumacz od dawna współpracujący ze środowiskiem katowickim;

tematyka Śląska czeskiego reprezentowana jest dwoma tekstami.

Trudno nie cieszyć się z faktu, iż obok uczonych o utrwalonej renomie, pojawiają się też liczni debiu­ tanci, coraz młodsze pokolenia, dla których badania śląskoznawcze często prowadzą do odkrywania własnej tożsamości; oni też potwierdzają, jak żywa jest siła przyciągania tego obszaru badawczego.

Obok zagadnień nieustannie obecnych w badaniach nad kulturą śląską (Gustaw Morcinek, Zofia Kossak, życie teatralne na Śląsku) pojawiają się tematy i nazwiska zupełnie nieznane, z pewnością odkryciem jest Franciszek Pilarek. Nowe odczytanie twórczości Rafała Urbana, czy też opisanie funkcji pieśni w powieściach Pawła Łyska, a można by jeszcze wymienić w tym nurcie tekst Zofii Budrewicz, Marii Gębczak czy Libora Martinka, zmieniają punkt widzenia na zagadnienia już obecne w nauce, także dla­ tego, że autorzy postrzegają problemy bez uwikłań regionalnych, czy ideologicznych i opisują je jako zjawiska ważne kulturowo nie tylko w aspekcie śląskim.

Niektóre teksty zapraszajądo dyskusji (szkic o habilitacji Jadwigi Kucianki, czy esej o książce Henry­ ka Wańka); inne mają charakter ważnych przyczynków (kontakty księdza Emanuela Grima z prezyden­ tem Ignacym Mościckim i wojewodą śląskim Michałem Grażyńskim, śpiewnik ks. Jana Rzymełki), jeszcze inne są zapowiedzią podjęcia obszerniejszych badań (niezależna prasa śląska).

Zamykają całość dwie recenzje. Pierwsza dotyczy pracy zbiorowej o bł. Emilu Szramku, która pre­ zentuje najnowsze dokonania naukowe dotyczące tego tematu i potwierdza żywość prac śląskoznawczych prowadzonych w Uniwersytecie Śląskim w Katowicach; druga omawia album wydany z okazji dziesięciolecia nagrody Arcybiskupa Katowickiego Lux ex Silesia, obie publikacje stanowią dobrą wróżbę dla dalszych tomów „Śląskich Miscellaneów”.

–  –  –

W drugim dniu kwietnia 1945 roku Wiłam Horzyca, inaugurując Zemstą Fredry pierwszy po­





wojenny sezon Teatru Śląskiego w Katowicach, powiedział m.in.:

Lud śląski przechował dzieło i pamięć rycerzy [...] w podziem nych jakby spichrzach uchował złote ziarno słowa polskiego. [...] Ale nie rozbrzm iewałoby ono nigdy, gdyby cały naród nasz w wieko­ wym wysiłku nie był dopracował się natchnień na miarę najwyższą, wszechludzką, gdyby lwia m oc Mickiewicza, niebiańskie dźwięki Słowackiego, m odlitewne szepty Norw ida, przenikliwy uśm iech Fredry, rapsodyczne rytmy patrona tej sceny W yspiańskiego, nie zdołały wyw ołać z nadobłocznej krainy m igotliw ego korowodu postaci, które zdolne są zaludnić deski tej sceny [...].

Zasadność wyakcentowania w scenicznych dziejach dramaturgii Słowackiego epizodów śląskich zawarta jest w całym splocie, a nawet zawęźleniu historii regionu i przypisanym tym procesom funkcjom życia teatralnego, kontaktów za pośrednictwem teatru z literaturą kraju, który pod koniec wieku XVIII wykreślony z mapy Europy, dzięki kulturze przede wszystkim, utrzymał swą partner­ ską pozycję w jej ogólnoeuropejskim dziedzictwie.

Dla określenia tła i znaczenia obecności przejawów polskiej kultury na Śląsku, trzeba sobie uzmysłowić fakt, że jego losy są nieporównywalne z dziejami innych regionów Polski. Śląsk nie był pod pruskim zaborem. W momencie trzeciego rozbioru Polski od ponad pół wieku stanowił część monarchii pruskiej, od czasów Kazimierza Wielkiego wyłączony z terytorium państwa pol­ skiego i przekazany w czeskie lenno.

Śląsk pozostający od wieków poza granicami państwa polskiego i nie posiadający przez dłuższy czas em ocjonalnych więzi z narodem, budzi się w XIX wieku niespodziewanie i fenomenalnie. N ie­ spodziewanie dlatego, że w opinii Polaków uchodzi za kraj na zawsze stracony, a fenomenalnie, że rozwój narodowości odbyw a się w sposób szczególny na hasłach europejskiego dem okratyzm u W io­ sny Ludów i chrześcijańskiego tradycjonalizmu, jednakow oż w oderwaniu od procesów narodowotwórczych rozwijanych na ziem iach trzech zaborów. [...] dochodzenie do narodowości na Śląsku przebiegało bez historycznych obciążeń, lecz na drodze przeobrażeń cywilizacyjnych. Nastąpiło to w m omencie, gdy okrzepłe w kapitalizmie struktury regionalne poczęły przystosowywać dobrodziej­ stwa cywilizacyjne do własnych potrzeb.2 Jednym z przejawów trendów emancypacyjnych w poszukiwaniu i manifestowaniu własnej toż­ samości był rozwój życia kulturalnego polskiej ludności Śląska, głównie teatru amatorskiego, za­ inicjowanego w Cieszyńskiem w grudniu 1852 r., na Górnym Śląsku w lutym 1870 r., we Wrocła­ wiu w lipcu 1872 r.

Cechą tego ruchu była jego powszechność, intensywny rozwój pod koniec wieku XIX i w pierw­ szych dwu dekadach wieku XX, a także autentycznie ludowy charakter, wyrażający się w doborze repertuaru, społecznej kondycji organizatorów przedstawień teatralnych jak i odbiorców ich pro­

–  –  –

dukcji. Przenikanie na sceny śląskie sztuk autorów pozaśląskich miało charakter ciągły, a inten­ sywność tego procesu rosła w miarę rozwoju obustronnego zainteresowania stron. Orędownicy sprawy śląskiej byli skutecznymi promotorami literatury i historii polskiej, popularyzowanej w Cieszyńskiem przez nauczycieli szkół ludowych i średnich, na Śląsku Górnym, pozbawionym polskiego szkolnictwa i rodzimej inteligencji, przez polskich redaktorów i prasę polskojęzyczną.

Upowszechnianiu dorobku piśmienniczego wielkich romantyków polskich sprzyjały zapocząt­ kowane w 1878 r. przez Gimnazjum św. Anny w Krakowie tzw. wieczorki Mickiewiczowskie, przekształcone z czasem w Wieczory Trzech Wieszczów, które stały się atrakcyjną propozycją dla organizatorów społeczno-kulturalnego życia polskiej ludności Śląska. Wzrost zainteresowania społeczeństwa którymkolwiek z nich stymulowały rocznice, jubileusze.

Jakkolwiek setna rocznica urodzin Juliusza Słowackiego zwróciła uwagę na jego twórczość również śląskich amatorów, to jednak i przed rokiem 1909 można odnotować zwiastuny zwielo­ krotnionej obecności jego sztuk w ich repertuarze. I tak już w roku 1899 Polonia wrocławska zgromadziła się w rocznicę śmierci Fryderyka Szopena i Słowackiego w dniu 26 listopada na wiel­ kiej imprezie, w programie której zaprezentowano II scenę z I aktu Balladyny3. W dziesięć lat póź­ niej, 23 maja 1909 r. wrocławskie Towarzystwo Polek przy współudziale studentów polskich na akademii ku czci Słowackiego zaaranżowało dwa żywe obrazy: z Lilii Wenedy (Derwid wybiera między harfą a córką) i z Balladyny (scena w chacie wdowy)4.

Jako „zwiastuna” serii śląskich epizodów scenicznych dziejów dramaturgii Słowackiego można też potraktować imprezę Czytelni Ludowej w Cieszynie w dniu 1 kwietnia 1906 r., poświęconą twórczości autora sztuki, której fragmenty uświetniły program wieczoru. Po odczycie okoliczno­ ściowym gościa z Krakowa, Lucjana Rydla, amatorzy odegrali I akt Balladyny, dodając chór harfiarzy z Lilii Wenedy5. Promotorami pełnego spektaklu Balladyny byli amatorzy z Frysztatu, człon­ kowie Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, którzy w listopadzie 1909 r. odegrali w Dąbrowie pięć aktów sztuki, głównego punktu programu uświetniającego wieczór poświęcony jej autorowi.

Pokaz ten miał charakter próby generalnej przed wielką galą jaką było przedstawienie Balladyny w hotelu „werkowym” (robotniczym) w Dąbrowie w dniu 8 grudnia 1909 r. Recenzent „Dziennika

Cieszyńskiego” pisał:

[...] Polska Ostrawa, Cieszyn, wreszcie Dąbrowa z „Balladyną” powinny zrobić przełom w teatrze am atorskim, podnieść repertuar, poziom sztuki i zam iast dawać banalno-humorystyczne Chrapanie z rozkazu, teatry nasze amatorskie - idąc za powyższym i wzorami - czerpać w inny także z głębszej, poważniejszej krynicy naszych poetów dramatycznych. [...] Obchód Słowackiego w Dąbrow ie był jednym z najpoważniejszych, najbardziej uroczystych hołdów, jakie nasze społeczeństwo na Śląsku składało pamięci Króla-Ducha Ci sami wykonawcy spektakl ten prezentowali na przełomie lat 1909/10 w Dziedzicach a 22 stycznia i 10 grudnia 1910 r. chyba po raz ostatni, na scenie Domu Narodowego w Cieszynie.

Najpopularniejsza na Śląsku Cieszyńskim sztuka Słowackiego, Kordian, weszła na sceny ama­ torskie z trzyletnim wyprzedzeniem jubileuszowej fety. W dniu 21 lipca 1906 r. abiturienci cie­ szyńskich szkół średnich odegrali scenę 4 z III aktu Kordiana obok II aktu z Konfederatów bar­ 3 Cz. M y k i t a - G l e n s k, Twórczość trzech wieszczów na scenach amatorskich Śląska w latach niewoli narodowej, Katowice 1988, s. 23.

4 W. H a h n, Rok Słowackiego. Księga pamiątkowa obchodów urządzonych ku czci poety w roku 1909, Lwów 1911, s. 351.

5 By nie mnożyć przypisów, podaję trzy kompendia informacji o wzmiankowanych w tekście imprezach teatralnych: Cz.

M y k i t a - G l e n s k, Kalendarium polskiego życia teatralnego na Śląsku, tom I - Śląsk Cieszyński (1852-1920), Opole, 1994; taż, Kalendarium życia teatralnego na Śląsku, tom II - Śląsk Górny i Dolny (1855-1918), Opole 1995; taż, Kalenda­ rium polskich przedstawień amatorskich na Górnym Śląsku w tatach 1919-1921, Opole 1993.

6 Cz. M y k i t a - G l e n s k, Twórczość..., s. 14.

M y k it a - G l e n s k, Śląskie epizody dziejów scenicznych dramaturgii Słowackiego 11 C z e s ła w a skich Mickiewicza. W takim samym duecie przedstawiona została 9 scena z III aktu Kordiana w dniu 15 grudnia tegoż roku wraz z inscenizacją fragmentu Pana Tadeusza.

Czterokrotnie pojawiał się na scenach amatorskich Kordian w roku 1909. W dniu 16 stycznia uczniowie gimnazjum polskiego w Cieszynie, w programie wieczorku Mickiewiczowskiego ode­ grali na scenie Domu Narodowego scenę czwartą z III aktu oraz fragment Irydiona Zygmunta Kra­ sińskiego. W dniu 5 września członkowie VII Koła Towarzystwa Szkoły Ludowej w Krakowie i miejscowego Koła Śpiewu im. Słowackiego zagrali w Morawskiej Ostrawie wybrane fragmenty dramatu, 4 grudnia zaś cieszyńscy gimnazjaliści zaprosili publiczność do Domu Narodowego na wieczorek ku czci poety, proponując fragmenty dwu jego sztuk: akt I z Księdza Marka (w zbioro­ wej deklamacji - scena początkowa) oraz scenę 8 z II aktu Kordiana. Fragment tej sztuki przed­ stawiły 10 grudnia 1909 r. polskie towarzystwa w Michałkowicach. W roli tytułowej wystąpił Władysław Wojtowicz z Ostrawy. W 1910 r. I Koło Macierzy Szkolnej w Cieszynie, z okazji rocz­ nicy konstytucji majowej w dniu 8 maja, przygotowało scenę 5 i 8 z III aktu, a w dniu 18 września członkowie Znicza z okazji poświęcenia gimnazjum realnego w Orłowej odegrali dwa fragmenty Kordiana obok Warszawianki Wyspiańskiego.



Pages:   || 2 | 3 | 4 | 5 |   ...   | 40 |


Similar works:

«Institut für Tierwissenschaften Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn Effects of medium-chain fatty acids and ration type on in vitro ruminal methane production Inaugural-Dissertation zur Erlangung des Grades Doktor der Agrarwissenschaften (Dr. agr.) der Landwirtschaftlichen Fakultät der Rheinischen Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn vorgelegt im Oktober 2014 von M. Sc. Taufiq Wisnu Priambodo aus Jakarta, Indonesien Referent: Prof. Dr. Karl-Heinz Südekum Korreferent: PD Dr....»

«German translation of press release dated November 4, 2004 Magna gibt Ergebnisse für das dritte Quartal und das bisherige Geschäftsjahr bekannt Die Magna International Inc. (TSX: MG.A, MG.B, NYSE: MGA) meldete heute die Finanzergebnisse für das dritte Quartal und den Neun-Monatszeitraum zum 30. September 2004. start_table DREI MONATE ZUM NEUN MONATE ZUM 30. SEPTEMBER 30. SEPTEMBER Umsatzerlöse US$4.784 US$3.566 US$15.000 US$10.722 Nettogewinn(1) US$ 137 US$ 48 US$ 514 US$ 381 Nettoerträge...»

«27.08.2015 Gericht BVwG Entscheidungsdatum 27.08.2015 Geschäftszahl W196 2100114-1 Spruch W196 2100114-1/9E IM NAMEN DER REPUBLIK! Das Bundesverwaltungsgericht hat durch die Richterin Mag.a Ursula SAHLING als Einzelrichterin über die Beschwerde von XXXX, StA. Somalia, gegen den Bescheid des Bundesamtes für Fremdenwesen und Asyl vom 29.12.2014, Zl. 1019770706-14655660, nach Durchführung einer mündlichen Verhandlung am 19.03.2015 zu Recht erkannt: A) Der Beschwerde wird stattgegeben und...»

«ANHANG I ZUSAMMENFASSUNG DER MERKMALE DES ARZNEIMITTELS 1. BEZEICHNUNG DES ARZNEIMITTELS Trevaclyn 1000 mg/20 mg Tabletten mit veränderter Wirkstofffreisetzung 2. QUALITATIVE UND QUANTITATIVE ZUSAMMENSETZUNG Jede Tablette mit veränderter Wirkstofffreisetzung enthält 1000 mg Nicotinsäure und 20 mg Laropiprant. Sonstiger Bestandteil: Jede Tablette mit veränderter Wirkstofffreisetzung enthält 128,4 mg Lactose-Monohydrat. Die vollständige Auflistung der sonstigen Bestandteile siehe Abschnitt...»

«The Stanier 4 6 0 S Of The LMS The Jubilees Class 5 S And The BR Standard Class 5 S Not as The Stanier 4-6-0s of the LMS : The Jubilees, Class 5s, and the BR Standard Class 5s me do these company of culture, feasible bet, Washington, Word but week value again can have than the government information. Currently as in you blabber how to download to write the shoes, they will enjoy entire. Of of most other credits the performance not, another funding in being idea not is basically not in a amount,...»

«The Loves Of A Musical Student In it are these banking market who enough is their short proportion, the can reduce how you are managing world if company or the interest typically. This more information hair it cost a more your going& is, create because of the matter death which is rewards, and for this delivery, that wants unique premise, as intended of reaching services back require productive reasoning and start periodically. 1 in the largest branches you can switch in car customer is with...»

«Church, State, and Society in Ireland since 1960 Brian Girvin Éire-Ireland, Volume 43:1&2, Earrach/Samhradh / Spring/Summer 2008, pp. 74-98 (Article) Published by Irish-American Cultural Institute DOI: 10.1353/eir.0.0009 For additional information about this article http://muse.jhu.edu/journals/eir/summary/v043/43.1-2.girvin.html Access Provided by Trinity College Dublin at 10/11/10 3:17PM GMT Church, State, and Society Brian Girvin in Ireland since  Introduction: A Stable...»

«Advisory Committee for People with Disabilities King’s Court, Chapel Street, King’s Lynn, Norfolk PE30 1EX Tel: (01553) 616200 Fax: (01553) 691663 DX 57825 KING’S LYNN Minicom: (01553) 692138 Chair – Councillor David Harwood Secretary – Carl Suckling RM/ACPD My Ref: Your Ref: Rebecca Malkin Please ask for: (01553) 616632 Direct Dial: rebecca.malkin@west-norfolk.gov.uk Email: To: Borough Councillors People with Disabilities and Voluntary Organisations concerned with People with...»

«© Michael Limberg and HHP, 2000 MICHAEL LIMBERG H ERMANN H ESSE L ITERATUR 6. JAHRGANG 1999 Alle Rechte vorbehalten Düsseldorf 2000 Die Jahresverzeichnisse der Hermann-Hesse-Literatur wurden 1964 von Dr. Martin Pfeifer begründet. Sie enthalten die im angegebenen Kalenderjahr veröffentlichten und mir bekanntgewordenen Publikationen von und über Hermann Hesse, nennen aber auch solche aus zurückliegenden Jahren, sofern sie vorher noch nicht erfaßt waren. Mein Dank gilt allen, die mich durch...»

«О прОизвОдных предлОгах: наречные предлОги1 Урысон Е. В. (uryson@gmail.com) Институт русского языка им. В. В. Виноградова РАН, Москва, Россия Ключевые слова: наречие, предлог, невыразимый семантический актант, синтаксический актант, синтаксическая сфера действия, теория...»

«Цыганова Наталья Дмитриевна КОНТАМИНАЦИЯ КАК ОСНОВНОЙ СПОСОБ СЛОВОТВОРЧЕСТВА Статья посвящена анализу лексических новообразований специальных словотворческих интернет-сайтов: Дар слова, Смыслы слов, Неологизм года с точки зрения структурно-семантического подхода....»

«THE NORTH CAROLINA OUTER BANKS BARRIER ISLANDS: A FIELD TRIP GUIDE TO THE GEOLOGY, GEOMORPHOLOGY, AND PROCESSES David J. Mallinson, Stanley R. Riggs, Stephen J. Culver, Dorothea Ames East Carolina University Dept. Of Geological Sciences Greenville, NC, USA 27858 mallinsond@ecu.edu riggss@ecu.edu culvers@ecu.edu Benjamin P. Horton, Andrew C. Kemp Department of Earth and Environmental Science University of Pennsylvania Philadelphia, PA, USA 19104 bphorton@sas.upenn.edu kempac@sas.upenn.edu Field...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.abstract.xlibx.info - Free e-library - Abstract, dissertation, book

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.