WWW.ABSTRACT.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Abstract, dissertation, book
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 | 3 | 4 | 5 |   ...   | 31 |

«TEKA I Sławomir Kurek Redaktor naczelny Tomasz Rachwał Zastępca redaktora naczelnego Krystyna German Lista recenzentów Włodzimierz Kurek Joanna ...»

-- [ Page 1 ] --

105

Annales

Universitatis

Paedagogicae

Cracoviensis

Studia Geographica II

Koncepcje Wacława Nałkowskiego

w świetle osiągnięć

współczesnej nauki i filozofii

TEKA I

Sławomir Kurek

Redaktor naczelny

Tomasz Rachwał

Zastępca redaktora naczelnego

Krystyna German

Lista recenzentów

Włodzimierz Kurek

Joanna Pociask-Karteczka

René Matlovič

Piotr Pachura

Eugeniusz Rydz

Elżbieta Szkurłat

Krzysztof Bąk

Rada Programowa

Zbigniew Długosz

Anatol Jakobson

Sławomir Kurek Józef Kukulak Roman Malarz Tomasz Rachwał Natalia M. Syssoeva Wanda Wilczyńska-Michalik Bożena Wójtowicz Mirosław Wójtowicz Witold Wilczyński Redakcja naukowa tomu Oświadczenie o wersji pierwotnej: wersja drukowana jest wersją pierwotną

Strona internetowa z dostępem do pełnych tekstów i informacjami dla autorów:

http://annalesgeo.up.krakow.pl © Copyright by Wydawnictwo Naukowe UP, Kraków 2011 ISSN 2084–5456 Wydawnictwo Naukowe UP Redakcja / Dział Promocji 30–084 Kraków, ul. Podchorążych 2 tel./faks 12 662-63-83, tel. 12 662-67-56 e-mail: wydawnictwo@up.krakow.pl

Zapraszamy na stronę internetową:

http://www.wydawnictwoup.pl łamanie Janusz Schneider druk i oprawa Zespół Poligraficzny UP Wprowadzenie Wacław Nałkowski (1851–1911) uważany jest powszechnie za wybitnego myśliciela, co uzasadnić nie jest trudno, wziąwszy pod uwagę jego rozliczne osiągnięcia, wynikające zarówno z rozległości zainteresowań, otwartości umysłu, wewnętrznego zaangażowania, temperamentu, jak i z innych cech jego wyjątkowej osobowości. Osiągnięcia te były już kilkakrotnie przedstawiane w publikacjach poświęconych twórcy polskiej geografii, przygotowywanych z okazji kolejnych uroczystości rocznicowych. Szacunek i uznanie, którego tak bardzo brakowało Nałkowskiemu za życia, wyrażane są w stosunku do Niego pośmiertnie przy każdej nadarzającej się sposobności. Czy jednak można te wszystkie deklaracje o wielkości i geniuszu Nałkowskiego traktować poważnie, biorąc pod uwagę inflację, jakiej od wielu lat ulega słowo? Czy podejrzeń co do autentyczności tych deklaracji nie powinna wzbudzać łatwość, z jaką są one formułowane przez osoby o różnych zainteresowaniach, reprezentujące rozmaite kierunki badawcze i orientacje filozoficzne? Wśród piewców wielkości Nałkowskiego znaleźć można zarówno uczonych reprezentujących nauki ścisłe, jak i humanistów, są wśród nich pozytywiści, marksiści, zwolennicy kantyzmu, a także osoby o nieokreślonej orientacji filozoficznej. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że liczne publikacje poświęcone twórczości Nałkowskiego nie mogą stanowić podstawy do właściwej oceny jego koncepcji, jeżeli ich autorzy w swoich ocenach nie uwzględniali własnych systemów wartości. Pisząc dzieła z określonych pozycji ideologicznych, obarczali je nieusuwalnym błędem interpretacyjnym, starając się adaptować (a nawet naciągać) oceniane idee Nałkowskiego do reprezentowanych przez siebie stanowisk.

W jaki więc sposób jest możliwe sprawdzenie stopnia autentyczności i merytorycznej wartości deklaracji głoszących wielkość idei Nałkowskiego? Najbardziej przekonującym argumentem świadczącym o prawdziwej wartości pewnych dawnych idei jest ich obecność w bieżącej literaturze, w wykładach i podręcznikach, w toczonych polemikach i rozprawach naukowych. W tym zakresie jednak sytuacja nie przedstawia się dla Nałkowskiego zbyt korzystnie. Jest on autorem cytowanym, chociaż coraz rzadziej, głównie w opracowaniach z zakresu dydaktyki geografii.

W tej dyscyplinie jego dorobek wydaje się więc autentycznie doceniany przez część [4] Wprowadzenie jej przedstawicieli. Ale przecież Nałkowski to przede wszystkim klasyk geografii polskiej, twórca jej koncepcji jako nauki i autor wzorcowych opracowań zarówno z geografii ogólnej jak i regionalnej (Lencewicz 1936: 1–2). Co się stało z najważniejszą częścią jego dorobku? Czy została unieważniona pod wpływem nowych odkryć lub uznana za „teorię zamkniętą”? Okazuje się, że tak nie jest. W geografii w ciągu ostatnich stu lat nie pojawiły się odkrycia, które uzasadniałyby zastąpienie koncepcji Nałkowskiego lepszymi, bardziej nowoczesnymi. Każda nowa idea w naszej dyscyplinie okazuje się zazwyczaj tym samym, co było znane już dawno, tylko wyrażonym w bardziej „nowoczesny” sposób, przystosowany do bieżących zwyczajów językowych i możliwości technicznych. Dzieje się tak dlatego, że geografia jest dziedziną o bardzo starej tradycji, ukształtowaną filozoficznie wcześniej niż większość innych nauk, a jej podstawowe koncepcje zostały sformułowane już przed upływem XIX wieku.

Jak więc wytłumaczyć nieobecność idei Nałkowskiego w programach studiów, podręcznikach i naukowych dyskusjach poza wspomnianą dydaktyką? Dlaczego nie odwołują się do niego czołowi polscy metodologowie geografii? Dlaczego nie wspomina się o nim podczas dorocznych spotkań organizowanych w ramach Forum Geografów Polskich?

Odpowiedź na wszystkie te pytania wydaje się prosta: współczesna geografia ukształtowana przez „czołowych metodologów”, rozwijana podczas „wielkich” konferencji, obecna w powszechnie znanych podręcznikach ma już bardzo mało wspólnego z geografią, jaką tworzył i propagował Wacław Nałkowski. Właściwością większości współczesnych nurtów badawczych w geografii jest ich obojętność na koncepcje klasyczne, a także brak skłonności do odwoływania się do tradycji, czemu sprzyja zanik badań w zakresie historii myśli geograficznej (zob. Wilczyński 2009: 5–14). Stopniowe zrywanie z tradycją, które pogłębiało się przez ostatnie kilkadziesiąt lat, nie czyniło jednak geografii bardziej nowoczesną w pozytywnym sensie tego słowa. O krytycznej sytuacji geografii najdobitniej świadczą niemożliwe od lat do pokonania trudności w zdefiniowaniu jej przedmiotu badań, niekończące się spory o jej istotę i o samo jej istnienie jako autonomicznej i spójnej dyscypliny.





Są to problemy o kluczowym znaczeniu dla rozwoju i funkcjonowania geografii, które w okresie klasycznym nie istniały. Ich rozwiązanie znaleźć można było bowiem w najważniejszych publikacjach Wacława Nałkowskiego. Potrafił on w przekonujący sposób zdefiniować przedmiot geografii, ukazać jej istotę i sens, a także uzasadnić jej wyjątkowe miejsce w systemie wiedzy. Skoro współczesna geografia nie potrafi sobie z tym poradzić, to znaczy, że istnieje konieczność odwoływania się do idei klasyków.

Grupa Badawcza „Towarzystwo Lelewelowskie” postanowiła w setną rocznicę śmierci Wacława Nałkowskiego podjąć próbę odtworzenia i analizy jego koncepcji w celu oceny ich przydatności w realiach XXI wieku. Za szczególnie cenne poznawczo i potencjalnie wartościowe uznano m.in. takie wyrażenia i pomysły Nałkowskiego, jak „geograficzny bieg dziejów”, „geografia rozumowa”, „geografia malownicza” i „zmysł geograficzny”. Chociaż są to określenia znane, nie wiadomo, jaki jest naukowy i epistemologiczny status stojących za nimi koncepcji. Analizie i ocenie ich wartości z punktu widzenia współczesnych teorii i osiągnięć w zakresie epistemologii, pedagogiki i psychologii odbioru poświęcona została IV Nadzwyczajna Sesja Wprowadzenie [5] Grupy Badawczej „Towarzystwo Lelewelowskie”, zorganizowana w Krakowie w dniach 14–15 marca 2011 roku1. Sesja ta, ze względu na treść prowadzonych dyskusji i swoją formułę, stanowi wyraz hołdu dla Twórcy polskiej geografii i zarazem Bojownika, który poświęcił tej nauce całe swoje życie.

W odróżnieniu od wielu tego typu rocznicowych celebracji, stanowiących swoiste ozdobniki naszego życia naukowego, na sesji nie głoszono okolicznościowych peanów. Ponieważ dla Nałkowskiego wartością naczelną była naukowa prawda, organizatorzy położyli akcent na kontrowersyjne pomysły, które tę prawdę warunkują, i których On sam był obfitym źródłem. O atmosferze sesji niech zaświadczy

fragment wypowiedzi jednego z uczestników:

Wyobraźmy sobie, że kiedy my tu obradujemy, On patrzy na nas z zaświatów, ciesząc się zapewne z tego, że wyciągamy z zapomnienia jego idee, staramy się dostrzec ich wartości, że jest jeszcze ktoś, kto przynajmniej częściowo stara się kontynuować jego styl uprawiania nauki i jego niepokorną robotę, kto tak jak On, bez względu na konsekwencje, w dobie postępującej specjalizacji otwarcie broni geografii jako autonomicznej i spójnej dyscypliny naukowej. Nie powstrzymujmy się też przed kontestacją Jego poglądów, gdyż byłby On wysoce niepocieszony słysząc same tylko zachwyty i pochwały.

Był to bowiem człowiek, który jak mało kto doceniał wartość, jaką dla rozwoju nauki stanowi ożywcza kontrowersja.

Większość artykułów, zgrupowanych w trzech częściach, przygotowano w wyniku dyskusji przeprowadzonych podczas wspomnianej IV Nadzwyczajnej Sesji.

Celem części pierwszej jest przybliżenie postaci Wacława Nałkowskiego w kontekście atmosfery intelektualnej i uwarunkowań społecznych, w jakich kształcił się i pracował. Marzena Kubacz z Muzeum Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie, wykorzystując materiały źródłowe będące w posiadaniu Muzeum, ujawniła nieznane dotąd szczegóły dotyczące życia rodziny Nałkowskich, mające wpływ na rozwój charakteru i zainteresowań Wacława, a później na jego działalność naukową i zaangażowanie społeczne. Korzystając z zasobów Muzeum, Elżbieta Choinkowska (Uniwersytet Pedagogiczny) dokonała szczegółowej analizy osobowości Nałkowskiego za pomocą analizy transakcyjnej. Starała się odkryć źródła jego zainteresowań, uwarunkowania rozwoju talentu i wyjątkowych cech jego charakteru. Natomiast Karol Wilczyński (Uniwersytet Jagielloński) starał się ukazać wpływ, jaki na poglądy i zainteresowania Nałkowskiego wywarła z jednej strony jego wyjątkowa osobowość (twórczość), a z drugiej atmosfera intelektualna epoki (kontekst ideologiczny). Marzena Tracz (Uniwersytet Pedagogiczny) ukazała rozwój geografii i studiów geograficznych na Uniwersytecie Jagiellońskim w epoce Nałkowskiego.

Dodatkowym elementem pierwszej części jest zestawienie publikacji Wacława Nałkowskiego, znajdujących się w zbiorach Muzeum Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie, opracowane przez Marzenę Kubacz.

W drugiej części zgromadzono analizy i interpretacje dotyczące poszczególnych koncepcji geograficznych i edukacyjnych Wacława Nałkowskiego. Mateusz Wierciński (Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy w Kielcach) dokonał Informacje na temat działalności Grupy Badawczej „Towarzystwo Lelewelowskie”

–  –  –

krytycznej analizy wybranych poglądów społecznych (z zakresu socjologii nauki) i antropologicznych Wacława Nałkowskiego oraz wykazał, że w przeciwieństwie do idei geograficznych, nie wszystkie one oparły się presji czasu. Pierwszą z analizowanych koncepcji geograficznych Nałkowskiego jest geograficzny bieg dziejów. Piotr Wilczyński (Uniwersytet Pedagogiczny) wykazał jej wartość poznawczą, a także udowodnił wielką przenikliwość Nałkowskiego, który potrafił trafnie przewidywać zmiany sytuacji geopolitycznej i rozwój wydarzeń na arenie światowej, jakie miały nastąpić dopiero po kilkudziesięciu latach. Teresa Sadoń-Osowiecka (Uniwersytet Gdański) wykazała, że Nałkowski jako autor koncepcji geografii rozumowej jest prekursorem ważnego współczesnego nurtu w myśli pedagogicznej zwanego konstruktywizmem. Katarzyna Mentel (Uniwersytet Pedagogiczny) przedstawiła istotność elementu estetycznego w procesie kształcenia, z czego wynika wartość innego „wynalazku” Nałkowskiego, jakim była geografia malownicza. Witold Wilczyński zajął się kolejnym typowym dla twórczości Nałkowskiego wyrażeniem, jakim jest zmysł geograficzny. Dokonał on interpretacji tego pojęcia jako zgodnego z zasadami epistemologii kantowskiej oraz z wynikami badań eksperymentalnych prowadzonych w XX wieku w dziedzinie psychologii odbioru.

Ostatnia część poświęcona jest recepcji poglądów Nałkowskiego i ocenie stopnia ich akceptacji przez geografów współczesnych. Elżbieta Szkurłat (Uniwersytet Łódzki) i Magdalena Misztalska (Uniwersytet Pedagogiczny) poświęciły swoje artykuły dydaktyce geografii, zestawiając cele, środki i metody kształcenia geograficznego proponowane przez Nałkowskiego z tymi, które są preferowane przez dydaktyków współczesnych. Nie całkiem optymistyczne wnioski płynące z tych opracowań harmonizują z refleksjami, jakie zaprezentował Jacek May (Uniwersytet Pedagogiczny). Stwierdził on m.in., że dezintegracja geografii i zagubienie jej tożsamości doprowadziły do upadku geografii jako integralnej dyscypliny naukowej i drastycznego spadku jej prestiżu. Tekę kończy wypowiedź Witolda Wilczyńskiego poświęcona bardzo bliskiej Nałkowskiemu idei jedności geografii, która nie znajduje zrozumienia wśród współczesnych uczonych, uwikłanych w specjalistyczne rozważania i analityczne procedury. Artykuł stanowi wezwanie do wznowienia badań mających na celu rozwój humanistycznych składników geografii, czyli filozofii geografii i jej historii. Taki też jest wydźwięk całości publikacji2.2

–  –  –



Pages:   || 2 | 3 | 4 | 5 |   ...   | 31 |


Similar works:

«Aus dem Veterinärwissenschaftlichen Department der Tierärztlichen Fakultät der Ludwig-Maximilians-Universität München Lehrstuhl für Hygiene und Technologie der Milch Prof. Dr. Dr. h.c. E. Märtlbauer Expression und Charakterisierung rekombinanter Einzelkomponenten des HBL-Enterotoxinkomplexes von Bacillus cereus Inaugural-Dissertation zur Erlangung der tiermedizinischen Doktorwürde der Tierärztlichen Fakultät der Ludwig-Maximilians-Universität München von Tina Padalak aus Straubing...»

«University of Sydney Papers in HMHCE – Special Games Sense Edition 2014 15 Game Sense Research in Coaching: Findings and Reflections ASHLEIGH ZUCCOLO 1 MICHAEL SPITTLE 1 SHANE PILL 2 Deakin University Flinders University ABSTRACT Game Sense coaching has challenged the traditional directive sport-as-techniques approach (Jones, 2006; Kidman, 2001; Light, 2013; Pill, 2012). This paper presents an analysis of the data driven Game Sense research in coaching and the professional literature...»

«OFFICE OF TECHNOLOGY ASSESSMENT AT THE GERMAN BUNDESTAG Reinhard Grünwald Greenhouse gas – bury it into oblivion Options and risks of CO2 capture and storage Technology Assessment Studies Series – 2 Greenhouse gas – bury it into oblivion Technology Assessment Studies Series – 2 The Office of Technology Assessment at the German Bundestag is an independent scientific institution created with the objective of advising the German Bundestag and its Committees on matters relating to research...»

«Stabilization-Driven Value Chain Analysis of Rice, Groundnuts and Maize in Northern Uganda OCTOBER 2008 This report is made possible by the support of the American People through the United States Agency for International Development (USAID). The contents of this report are the sole responsibility of Emerging Markets Group, Ltd., and do not necessarily reflect the views of USAID or the United States Government. Stabilization-Driven Value Chain Analysis of Rice, Groundnuts and Maize in Northern...»

«Unterrichtsprinzip Erziehung zur Gleichstellung von Frauen und Männern Informationen und Anregungen zur Umsetzung in der Volksschule Unterrichtsprinzip „Erziehung zur Gleichstellung von Frauen und Männern“ Informationen und Anregungen zur Umsetzung in der Volksschule Wien, 2011 Impressum: Medieninhaber, Verleger und Herausgeber: Bundesministerium für Unterricht, Kunst und Kultur (Abteilung GM/Gender und Schule) A-1014 Wien, Minoritenplatz 5 Manuskripterstellung: Claudia Schneider, Renate...»

«Kálvinizmus és a magyarság hazaszeretete A reformáció elterjedésével lényegesen csökkent, egyes területeken teljesen meg is szűnt Róma befolyása Európa egyházi életére. A reformált egyházak érthetően nem függtek a pápától, sőt el sem ismerték annak hatalmát. Ugyanakkor nem jött létre más egyházi „ csúcsszerv” sem, amely összefogta volna Európa protestáns egyházait, érdemlegesen beleszólhatott volna életükbe. Ezek az egyházak, bár különböző...»

«Optimization of an Ammonium Nitrate Based Solid Rocket Propellant By Schyler C. Porter A senior thesis submitted to the faculty of Brigham Young University—Idaho in partial fulfillment of the requirements for the degree of Bachelor of Science Department of Physics Brigham Young University—Idaho April 2015 Copyright © 2015 Schyler C. Porter All Rights Reserved BRIGHAM YOUNG UNIVERSITY—IDAHO DEPARTMENT APPROVAL of a senior thesis submitted by Schyler C. Porter Approvers Date David...»

«PHILANTHROPICALLY FUNDED HEROISM AWARDS FOR KIDNEY DONORS? MURIEL NIEDERLE* ALVIN E. ROTH** I INTRODUCTION There are about 100,000 people on the waiting list for a deceased donor– kidney transplant in the United States, a number that grows from year to year despite advances that have increased the availability of kidney transplantation. About 36,000 patients joined the waiting list in 2013, though only about 11,000 deceased donor transplants were performed, along with about 6000 transplants...»

«EXPLORING EMERGENT SONORITIES Authors: Aslan, J., Baldock M., Cullen, C., Jones, S.Emergent Sonorities: The emergent sonorities group was formed in January 2010, as part of a Digital Media Studio Project based at The University of Edinburgh. The group's aim was to investigate an eco-systemic approach to making music, creating a system that had an inherent feedback between the input, the environment, the audio processing and the output, structurally coupling all the elements of the composition...»

«Robert Leinonen / Erika Voigt Deutsche in St. Petersburg Ein Blick auf den Deutschen Evangelisch-Lutherischen Smolenski-Friedhof und in die europäische Kulturgeschichte Band I, Verlag Nordostdeutsches Kulturwerk, Lüneburg 1998 *** Роберт Лейнонен / Эрика Фогт Немцы в Ст. Петербурге Смоленское лютеранское кладбище в истории европейской культуры Дореволюционные времена –...»

«THE IMPERIAL MONETARY SYSTEM OF MUGHAL INDIA Emitted by JOHN F. RICHARDS DELHI OXFORD UNIVERSITY PRESS BOMBAY CALCUTTA MADRAS Sponsored by the COMMnTEE ON SOUTH ASIA of the SOCIAL SCIENCE RESEARCH COUNCIL and the AMERICAN COUNCIL OF LEARNED SOCIETIES O xford University Press^ Walton Street, O xford 0 X 2 6DP New York Toronto Delhi Bombay C^cutta Madras Karachi Petolingjaya Singapore Hong Kong Tokyo Nairobi Dar es Salaam Melbourne Auckland and associates in Beirut Berlm Ibadan Niania Oxford...»

«Advances in Simulation for Production and Logistics Applications Markus Rabe (ed.) Stuttgart, Fraunhofer IRB Verlag 2008 Simulationsgestütztes Prototyping und Optimierung von Maschinensteuerungen Simulation-supported Prototyping and Optimisation of Machine Controls Jürgen Haufe, Peter Schneider, Ulrich Donath, Sven Reitz, Fraunhofer IIS, Institutsteil Entwurfsautomatisierung, Dresden Abstract: Short development cycles for machines especially in the field of specialpurpose engineering require...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.abstract.xlibx.info - Free e-library - Abstract, dissertation, book

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.