WWW.ABSTRACT.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Abstract, dissertation, book
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 | 3 | 4 |

«Wstęp Największe prozatorskie osiągnięcie Borysa Pasternaka – powieść Doktor Żywago, Albert Camus nazwał „wielką książką o ...»

-- [ Page 1 ] --

"Koncepcja miłości w prozie Borysa Pasternaka" - w kręgu antropologii pisarza", Małgorzata Ułanek

Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015

Wstęp

Największe prozatorskie osiągnięcie Borysa Pasternaka – powieść Doktor

Żywago, Albert Camus nazwał „wielką książką o miłości”1. Jednak tematyka

miłosna stanowi dominantę nie tylko „życiowego dzieła” rosyjskiego noblisty,

zajmuje bowiem znaczące miejsce i w jego pozostałych utworach prozatorskich.

Wypada przy tym już na początku podkreślić, że w twórczości Pasternaka miłość staje się nie tylko tematem, lecz także punktem odniesienia – jest wartością w świecie ogarniętym kryzysem wartości. I chociaż pisarz kreuje rzeczywistość, w której losy człowieka uzależnione są od okoliczności i uwarunkowań historycznych, to właśnie relacje międzyludzkie – i przypisywane im uniwersalne wartości – stanowią centrum obrazu świata przedstawionego jego prozy i w tej dominującej roli winny być ujmowane w jej interpretacji. Dlatego też koncept miłość w tekstach, które będą przedmiotem analizy, traktujemy jako pojęcie ontologiczne i punkt wyjścia do rozważań na temat relacji interpersonalnych.

Artystyczne myślenie o miłości w utworach Pasternaka, w naszym przeświadczeniu, wiąże się z myśleniem o człowieku jako osobie – kategorii religijnoduchowej i aksjologicznej (Nikołaj Bierdiajew). Zasadność przyjęcia takiej perspektywy badawczej wynika z faktu wzmożonego zainteresowania problemem antropologicznym na początku XX wieku, w tym zagadnieniem erosa. Miłość, która u Pasternaka staje się synonimem życia, jego treścią, będzie tu pojmowana jako energia kreatywna, potencjalność osoby, sprzyjająca jej samookreśleniu. Wobec tego, podejmując problem konceptualizacji miłości w prozie pisarza, łączymy go z uprawnionym, jak się wydaje, pytaniem: jaką wiedzę o człowieku w jego relacji z Innym wyrażają utwory Pasternaka i za pomocą jakich sposobów literackiego wyrazu („plan wyrażenia”) wiedza ta jest przekazywana czytelnikowi.

A. Camus, Notatniki 1935–1959, przeł. J. Guze, Warszawa 1994, s. 271.

"Koncepcja miłości w prozie Borysa Pasternaka" - w kręgu antropologii pisarza", Małgorzata Ułanek Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015 16 Wstęp Przedmiot pracy Przedmiotem niniejszej pracy jest analiza i interpretacja wybranych utworów prozatorskich Borysa Pasternaka, pochodzących z różnych okresów jego twórczości. Uwagę skupimy przede wszystkim na opowiadaniach i powieściach stanowiących korpus tzw. wczesnej prozy: Linia Apellesa (Апеллесова черта, 1915), Listy z Tuły (Письма из Тулы, 1918), Niemiłość (Безлюбье, 1918), Dzieciństwo Luvers (Детство Люверс, 1918), Drogi napowietrzne (Воздушные пути, 1924) oraz Opowieść (Повесть, 1929). W centrum naszego zainteresowania znalazła się także powieść Doktor Żywago (Доктор Живаго, 1945–1955), której poświęcono ostatni rozdział książki. Taki dobór tekstów źródłowych motywujemy faktem, iż w naszym przekonaniu potwierdzają one doniosłość interesującej nas tematyki. Rozpatrując problem konceptualizacji miłości we wskazanych utworach, wielokrotnie będziemy przywoływać teoretyczne wypowiedzi Pasternaka i prace o charakterze autobiograficznym – List żelazny (Охранная грамота, 1930), Szkic autobiograficzny (Люди и положения, 1957). Odwoływanie się do wymienionych tekstów pisarza ma tu szczególną wartość, ponieważ – jak pisze Seweryn Pollak – „List żelazny jest biografią wewnętrzną, ukazującą psychiczne źródła tak istotnych dla Pasternaka struktur stylistycznych, autobiografia ta ukazuje świat przez pryzmat Pasternakowskiej percepcji, świat odrębny, kreowany przez poetę”2.

Stan badań i aktualność tematu

Twórczość Borysa Pasternaka obejmuje prozę, poezję, prace o charakterze teoretycznoliterackim, wypowiedzi autobiograficzne, korespondencję oraz przekłady głównie z języków niemieckiego i angielskiego. Nie dziwi fakt, iż tak bogaty dorobek artystyczny rosyjskiego noblisty doczekał się wielu opracowań.

Pierwszy przegląd prac dotyczący badań nad twórczością pisarza i poety pojawił się w 1962 roku3, kolejne w latach 19724, 19865 oraz 19906. W 1994 roku ukazała się bibliografia amerykańskiego uczonego Munira Sendicha, obejmująca wówczas 1049 pozycji7. Literatura przedmiotu uzupełniona została przez niemiecką S. Pollak, Notatki o poezji Borysa Pasternaka, [w:] B. Pasternak, Drogi napowietrzne i inne utwory, przeł. S. Pollak, Warszawa 1973, s. 23.

G. Struve, Sense and Nonsense about „Doctor Zhivago”, [in:] Studies In Russian and Polish Literature. In Honor of Wacław Lednicki, ed. by Z. Folejewski, Hague: Mounton 1962, p. 229–250.

J. W. Dyck, Boris Pasternak, „Twayne’s World Author Series”, № 225, New York 1972.

N. Cornwell, Pasternak’s Novel: Perspectives on „Doctor Zhivago”, [in:] Essays in Poetics Publications, № 2, Keele 1986.

Борис Пастернак: Библиографический указатель, сост. Г. Д. Зленко, Н. Н. Чернего, Одесса 1990.

M. Sendich, Boris Pasternak. A Reference Guide, New York 1994.

"Koncepcja miłości w prozie Borysa Pasternaka" - w kręgu antropologii pisarza", Małgorzata Ułanek Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015 Wstęp badaczkę – Erikę Greber, która z kolei sporządziła wykaz 1600 publikacji poświęconych powieści Doktor Żywago8. Na uwagę w tym względzie zasługuje również praca o charakterze przeglądowym Jewgienija Pasternaka i jego żony Jeleny pt. Очерк исследований о Пастернаке9 (2001). Autorzy już w pierwszym zdaniu sygnalizują: „Библиография написанного о Пастернаке уже превышает шестизначные цифры, выделить в ней существенное и сказать кратко об этом трудно”10. Zatem w ciągu ostatnich 20 lat (od czasu publikacji Sendicha) intensywność badań nad twórczością autora Dzieciństwa Luvers nie tylko nie uległa zmianie, lecz można wręcz odnotować znaczny wzrost zainteresowania jego spuścizną literacką. Szeroki zakres tematyczny utworów Pasternaka11 znalazł odzwierciedlenie w liczbie rozpatrywanych zagadnień w publikacjach krytycznoliterackich, które powstawały jeszcze za życia pisarza, aż po czasy współczesne. Przegląd literatury krytycznej świadczy zarówno o wieloaspektowym ujęciu podejmowanych przez uczonych problemów badawczych, jak i różnorodności stosowanej metodologii. Studia te można klasyfikować w zależności od kierunku dociekań badawczych: są to prace ogniskujące się wokół lirycznego dorobku poety, jego poetyki w kontekście twórczości innych autorów, to także artykuły i książki na temat powieści Doktor Żywago, rozważania poświęcone konkretnym motywom twórczości Pasternaka czy też opracowania o charakterze biograficznym.





Rozpocznijmy od publikacji powstałych za życia poety, których autorami byli współcześni mu prozaicy i poeci (M. Gorki, W. Briusow, N. Asiejew, O. Mandelsztam, M. Cwietajewa, W. Chodasiewicz, B. Zajcew, G. Adamowicz i in.) oraz krytycy literaccy (A. Seliwanowski, D. Swiatopołk-Mirski, K. Moczulski, A. Tarasienkow i in.). Nieocenionym źródłem powyższych prac jest dla nas dwutomowa antologia Б. Л. Пастернак: pro et contra12, opublikowana przez Rosyjską Chrześcijańską Akademię Humanistyczną w Sankt Petersburgu w ramach E. Greber, International Bibliography of Criticism of Pasternak’s „Doctor Zhivago” (1957– –1982): Suplement to M. Sendich’s Bibliography (1957–1978). Bibliografia dotychczas nie została opublikowana.

Pełne dane bibliograficzne wymienionych prac znajdują się w załączonej bibliografii.

Е. Б. Пастернак, Е. В. Пастернак, Очерк исследований о Пастернаке, [в:] Некалендарный XX век: Материалы Всероссийского семинара 19–21 мая 2000 года, сост. В. В. Мусатов, Великий Новгород 2001, с. 156.

W publikacji T. N. Hamilton z 1979 r. pt. Основная тематика произведений Бориса Пастернака wyodrębniono pięć podstawowych tematów twórczości Pasternaka: Bóg, kobieta, przyroda, twórczość i śmierć. Cyt. za: Z. Zbyrowski, Borys Pasternak: życie i twórczość, Bydgoszcz 1996, s. 10.

Б. Л. Пастернак: pro et contra, антология, т. 1, ред. Д. К. Бурлака, сост., коммент. Ел. В.

Пастернак, М. А. Рашковская, А. Ю. Сергеева-Клятис, вступ. статья Е. Б. Пастернак, СанктПетербург 2012; Б. Л. Пастернак: pro et contra, антология, т. 2, ред. Д. К. Бурлака, сост., коммент. Ел. В. Пастернак, М. А. Рашковская, А. Ю. Сергеева-Клятис, Санкт–Петербург 2013.

"Koncepcja miłości w prozie Borysa Pasternaka" - w kręgu antropologii pisarza", Małgorzata Ułanek Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015

18 Wstęp

serii „Русский Путь”. Tom pierwszy antologii stanowi wybór publikacji dotyczących poezji, prozy, przekładów Pasternaka, zaś drugi poświęcony jest recepcji powieści Doktor Żywago. Obie części opatrzone zostały fragmentami wspomnień i listów, znajdujących się dotychczas w dużej mierze w prywatnych archiwach.

Warto nadmienić, że zawarte w zbiorze liczne recenzje i wypowiedzi na temat twórczości pisarza przedstawiają punkt widzenia zarówno ówczesnej radzieckiej krytyki literackiej, jak też najwybitniejszych przedstawicieli emigracji.

Jeśli chodzi o współczesne opracowania, to w pierwszej kolejności skupimy uwagę na pracach o charakterze monograficznym, które okazały się cennym źródłem informacji o życiu i twórczości Pasternaka. Znaczące zasługi w tym zakresie posiada amerykański znawca dorobku rosyjskiego noblisty – Lazar Fleishman, jego wnikliwe badania przybliżają poglądy literackie, filozoficzne i polityczne pisarza, kształtujące się i ewoluujące na przestrzeni całego życia.

Ponadto syntetyczne prace Fleishmana ukazują recepcję kolejnych zbiorów poetyckich i utworów prozatorskich Pasternaka przez współczesnych mu przedstawicieli myśli filozoficznej i literackiej. Z rosyjskojęzycznych publikacji książkowych Fleishmana odnotować wypada chociażby następujące pozycje: Статьи о Пастернаке (Bremen 1977), Борис Пастернак в двадцатые годы (München 1980), Борис Пастернак в тридцатые годы (Jerusalem 1984). Warto tu wymienić także studium Boris Pasternak. The Poet and His Politics (Cambridge, London 1990) oraz wspomnieć, iż pod redakcją amerykańskiego uczonego pojawiły się liczne prace zbiorowe na temat twórczości Pasternaka. Na podkreślenie zasługuje także udział Fleishmana w przygotowaniu do druku konspektów filozoficznych poety13.

Nie mniej wartościowe i inspirujące okazały się publikacje polskiego literaturoznawcy – Jerzego Faryny, które datowane są głównie na lata 1989– –199314. Autor książki Поэтика Пастернака („Путевые записки” – „Охранная грамота”), wychodząc od analizy poszczególnych wierszy, stawia sobie za cel ujawnienie charakterystycznych cech poetyki rosyjskiego noblisty. W polu zainteresowań badawczych uczonego znalazła się także proza pisarza. Istotne dla naszych rozważań są prace Faryny poświęcone wczesnym utworom prozatorskim Pasternaka. Wyróżnić tu należy artykuł Археoпоэтика „Писем из Тулы” Пастернакa (1987) oraz studium Белая медведица – Ольха – Мотовилиха и – Хромой из господ. Археопоэтика «Детства Люверс» Бориса Пастернака (1993). Ponadto Faryno jest autorem cyklu prac dotyczących archeopoetyki poBoris Pasternaks Lehrjahre. Неопубликованные философские конспекты Бориса Пастернака, t. 1–2, ed. L. Fleishman, H.-B. Harder, S. Dorzweiler, „Stanford Slavic Studies” 1996, № 11.

Warto jednak zaznaczyć, że pierwsza publikacja Faryny poświęcona twórczości Pasternaka ukazała się w 1970 roku: Wybrane zagadnienia poetyki Borysa Pasternaka, „Slavia Orientalis” 1970, № 3, s. 271–289.

"Koncepcja miłości w prozie Borysa Pasternaka" - w kręgu antropologii pisarza", Małgorzata Ułanek Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015 Wstęp wieści Doktor Żywago. Wykorzystując metodę strukturalno-semiotyczną uczony deszyfruje wiele motywów, które nie były dotąd przedmiotem zainteresowania znawców twórczości pisarza. Poddając namysłowi kluczowe słowa i odwołując się do ich znaczeń etymologicznych, związków z mitologią, Biblią, folklorem, Faryno ujawnia bogate pokłady semantyczne analizowanych utworów, wskazuje na powtarzalność i systemowość sensotwórczych zabiegów Pasternaka.

Niebagatelne znaczenie dla prezentowanych dociekań mają monografie tematyczne. Z licznych prac rosyjskojęzycznych wymienić należy książkę Natalii Fatiejewej Поэт и проза. Книга о Пастернаке (2003). Czyniąc punktem wyjścia Jakobsonowską koncepcję dwujęzyczności (билингвизма/двуязычия) oraz definicję tropu semantycznego sformułowaną przez Jurija Łotmana, autorka dokonuje analizy tekstów poetyckich oraz prozatorskich pisarza. Rosyjska badaczka wprowadza pojęcie metatropu (tropu metatekstowego) dla określenia struktur semantycznych, charakterystycznych dla poetyki (идиостиля) Pasternaka. Poezja i proza autora Powtórnych narodzin znalazła się także w centrum zainteresowania Ludmiły Gorelik – autorki licznych artykułów oraz dwóch książek o twórczości pisarza – Ранняя проза Пастернака. Миф о творении (2000), «Миф о творчестве» в прозе и стихах Бориса Пастернака (2011).



Pages:   || 2 | 3 | 4 |


Similar works:

«NAGYVÁRADI EGYHÁZMEGYE KÖNYVKULTÚRÁJA ADATTÁR 19/4. EMŐDI ANDRÁS A NAGYVÁRADI EGYHÁZMEGYE ALSÓPAPSÁGÁNAK KÖNYVKULTÚRÁJA A KORAI ÚJKOR VÉGÉN BUDAPEST – SZEGED – NAGYVÁRAD Nemzetközi Magyarságtudományi Társaság Szegedi Tudományegyetem Partiumi Keresztény Egyetem A NAGYVÁRADI EGYHÁZMEGYE ALSÓPAPSÁGÁNAK KÖNYVKULTÚRÁJA A KORAI ÚJKOR VÉGÉN ADATTÁR XVI–XVIII. SZÁZADI SZELLEMI MOZGALMAINK TÖRTÉNETÉHEZ MATERIALIEN ZUR GESCHICHTE DER GEISTESSTRÖMUNGEN DES...»

«Found Legal History And Tradition Of Jazz 4th Edition eBook for free and you can read online or download History And Tradition Of Jazz 4th Edition PDF file from our library HISTORY AND TRADITION OF JAZZ 4TH EDITION PDF Download: HISTORY AND TRADITION OF JAZZ 4TH EDITION PDF HISTORY AND TRADITION OF JAZZ 4TH EDITION PDF Find eBook history and tradition of jazz 4th edition PDF? You will be glad to know that right now history and tradition of jazz 4th edition PDF is available on our online...»

«Бюллетень новых поступлений за январь 2015 года Наука и проблемы высшей школы А 88848 Бауман, Виктор Георгиевич. Библиотека В.Н.Татищева / В.Г.Бауман ; Нац. минер.-сырьевой ун-т Горный. СПб. : Горн. ун-т, 2014. 50 с. ISBN 978-5Цель издания анализ личной библиотеки В.Н.Татащева, книги для...»

«NASA/TP—1998 –208528 An Assessment of the Technology of Automated Rendezvous and Capture in Space M.E. Polites Marshall Space Flight Center, Marshall Space Flight Center, Alabama July 1998 The NASA STI Program Office.in Profile Since its founding, NASA has been dedicated to • CONFERENCE PUBLICATION. Collected the advancement of aeronautics and space papers from scientific and technical conferences, science. The NASA Scientific and Technical symposia, seminars, or other meetings sponsored...»

«University of Warwick institutional repository: http://go.warwick.ac.uk/wrap A Thesis Submitted for the Degree of PhD at the University of Warwick http://go.warwick.ac.uk/wrap/36418 This thesis is made available online and is protected by original copyright. Please scroll down to view the document itself. Please refer to the repository record for this item for information to help you to cite it. Our policy information is available from the repository home page. THE AESTHETICS OF CLASS IN...»

«Rome and France in Africa: Recovering Colonial Algeria's Latin Past Lorcin, Patricia M. E. French Historical Studies, Volume 25, Number 2, Spring 2002, pp. 295-329 (Article) Published by Duke University Press For additional information about this article http://muse.jhu.edu/journals/fhs/summary/v025/25.2lorcin.html Access Provided by University of Minnesota -Twin Cities Libraries at 07/06/11 7:24PM GMT Rome and France in Africa: Recovering Colonial Algeria’s Latin Past Patricia M. E. Lorcin...»

«How to See Angels A simple guide by Christopher Paul Carter I am very excited that you are interested in knowing the angels, and I believe building good relationships with them will prove to be a very positive and lifelong discovery. Getting to know these wonderful and holy celestial citizens will never get old, since their mere presence will cause you to grow spiritually and peer into the eternal things. If you’re just getting started, or if you’ve been doing this for some time, feel free...»

«updated AUGUST 2002 List of all known Wide Format Inkjet Printers Mosaic of some of the most popular printers. FLAAR REPORTS 1 Comprehensive list of all wide format printers that ever existed Abstract By popular request here is a list of all large format printers we know about. We include primarily current models (year 2002) along with models that are sufficiently recent that they are still readily available, as well as occasional relics that we have been able to find out about. I have not...»

«Bylye Gody. 2013. № 29 (3) UDC 94 (574.42) Open Pages of the Great Patriotic War History in Kazakhstan Albina S. Zhanbosinova S.Amanzholov East Kazakhstan State University, Kazakhstan 4-39, Sevastopolskaya Street, Ust-Kamenogorsk 070010 Dr. (History), Professor E-mail: sovetuk@rambler.ru Abstract. The author highlights the open pages of history of the Great Patriotic War within Kazakhstan. This article covers the regional aspect of GULAG-GUPVI camp system activity, shows the history of...»

«LOCAL GOVERNMENT AND SOCIETY IN EARLY MODERN ENGLAND: HERTFORDSHIRE AND ESSEX, C. 15901630 A Dissertation Submitted to the Graduate Faculty of Louisiana State University and Agricultural and Mechanical College in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy In The Department of History By Jeffery R. Hankins B.A., University of Texas at Austin, 1975 M.A., Southwest Texas State University, 1998 December 2003 Acknowledgments I would like to tha nk my advisor Dr....»

«Marie Antoinette, Cinema and Coolness 45 Imagining Marie Antoinette: Cultural Memory, Coolness and the Deconstruction of History in Cinema Jennifer Milam Well, um, when I was growing up, it was Godard, Truffaut, the French New Wave. The style was so cool to me. I mean, I've always been drawn to individuals really, people with their own distinctive but identifiable style that no one else has. That's all I try to do, find my own distinctive way of doing things.1 This is how Sofia Coppola defined...»

«The Worlds of John D. Rockefeller 3rd, Asia, Aesthetics, and Ambiguity Dr. Evan R. Ward Associate Professor Department of History Bringham Young University Provo, Utah © 2010 by Dr. Evan R. Ward evan_ward@byu.edu A journey does not need reasons. Before long, it proves to be reason enough in itself. One thinks that one is going to make a journey, yet soon it is the journey that makes or unmakes you. Nicholas Bouvier, L'Usage du monde, 1963 In the late 1980s and early 1990s, John Ensor Harr and...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.abstract.xlibx.info - Free e-library - Abstract, dissertation, book

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.