WWW.ABSTRACT.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Abstract, dissertation, book
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 | 3 | 4 |

«Marek L. Wójcik Wlodimirus religiosus ordinis beati Benedicti de Tiniec iam professus. Nieznany syn Włodka, księcia zatorskiego Średniowiecze ...»

-- [ Page 1 ] --

Marek L. Wójcik

"Wlodimirus religiosus ordinis beati

Benedicti de Tiniec iam professus".

Nieznany syn Włodka, księcia

zatorskiego

Średniowiecze Polskie i Powszechne 2 (6), 199-214

Marek L. Wójcik

Wrocław

Wlodimirus religiosus ordinis beati

Benedicti de Tiniec iam professus

Nieznany syn Włodka, księcia zatorskiego

Zdarzają się w historiografii polskiej dzieła wybitne, które nie starzeją się

nigdy albo starzeją w niewielkim tylko stopniu. Należy do nich bez wątpie­ nia monumentalny trzytomowy Rodowód Piastów śląskich Kazimierza Jasiń­ skiego, opublikowany w latach 1973—19771, którego reedycję przygotowało w 2007 roku krakowskie wydawnictwo Avalon2. Wprawdzie w okresie dzielą­ cych oba wydania 30 lat narosła niemała literatura genealogiczna, wychodzą­ ca także stosunkowo często spod pióra samego Jasińskiego, która w niejednym uszczegółowiła, poprawiła i zweryfikowała Rodowód…, to jednak zasadniczy trzon zaprezentowanych w nim ustaleń i wniosków badawczych pozostaje do dziś niepodważalny. Z tego też względu pracę wznowiono w niezmienionym kształcie, wzbogacając ją jedynie o obszerną przedmowę autorstwa Tomasza Jurka3. Jest ona w pełni uzasadnionym apologetykiem, ale i swoistą biblio­ graficzną erratą. Autor zestawił wszak najważniejsze z jego punktu widzenia, stosunkowo liczne publikacje wprowadzające chronologiczne, filiacyjne i iden­ tyfikacyjne korekty do opracowanego przez Jasińskiego rodowodu śląskich Piastów, jak również sporadycznie pojawiające się studia na temat nieznanych K. Ja si ń s k i: Rodowód Piastów śląskich. T. 1: Piastowie wrocławscy i legnicko‑brzescy.

Wrocław 1973; Te n ż e: Rodowód Piastów śląskich. T. 2: Piastowie świdniccy, ziębiccy, głogow­ scy, żagańscy i oleśniccy. Wrocław 1975; Te n ż e: Rodowód Piastów śląskich. T. 3: Piastowie opolscy, cieszyńscy i oświęcimscy. Wrocław 1977.

K. Ja si ń s k i: Rodowód Piastów śląskich. Piastowie wrocławscy, legnicko‑brzescy, świd­ niccy, ziębiccy, głogowscy, żagańscy, oleśniccy, opolscy, cieszyńscy i oświęcimscy. Kraków 2007.

T. Ju r e k: Piastowie śląscy i ich rodowód. W: K. Ja si ń s k i: Rodowód Piastów śląskich…, [2007], s. 7—24.

200 Marek L. Wójcik toruńskiemu genealogowi przedstawicieli dynastii4. Wśród tych ostatnich prac wymienił szkice dotyczące Elżbiety, córki Bolka II świdnickiego5, Małgorza­ ty, córki Przemysława Noszaka6, wreszcie fikcyjnych synów Ruperta I legnic­ kiego i Bolka II świdnickiego7. Pominął natomiast rozprawkę o benedyktynie tynieckim Włodzimierzu, nieznanym synu Włodka zatorskiego, opublikowaną jako fragment większej całości pod tytułem, który nie sugeruje bynajmniej jej genealogicznej zawartości8. Rzecz to niezwykła w przypadku tak skrupulatnego historyka, jakim jest Tomasz Jurek, badacz ten słynie bowiem zarówno z wiel­ kiej erudycji, jak i z krytycznego, niezwykle surowego podejścia do wszelkich budzących jego wątpliwości rozwiązań i propozycji historiograficznych. Opusz­ czenie wspomnianego artykułu, przy jednoczesnym odnotowaniu wielu innych tekstów, także tych, „którym w oczywisty sposób brak sensownego uzasadnie­ nia”, ewentualnie tych, w których „proponowane korekty opierają się na kruchej i niepewnej argumentacji” bądź też są zwykłymi „nieporozumieniami”9, zdaje się jednoznacznie przemawiać za tym, że praca o Włodzimierzu, księciu zator­ skim, nie była poznańskiemu mediewiście znana. Dostrzegł ją ostatnio Tomasz Michał Gronowski, benedyktyn tyniecki, kwestionując jednak autorytatywnie przynależność Włodzimierza do wspólnoty mnichów tynieckich, a tym samym (pośrednio) sam fakt jego istnienia10. Zestawione przezeń zastrzeżenia, ekspo­ nujące, nie wiedzieć dlaczego, wyłącznie wątek chronologiczny, inne zaś myśli — wcale liczne i ważne — zbywające milczeniem, nie do końca przekonują.

Swoistym paradoksem jest zaś to, że o wykluczeniu Włodzimierza z grona ty­ nieckich benedyktynów przekonywać ma także brak zakonnika o tym imieniu w katalogu mnichów tynieckich11, przy czym trzeba podkreślić, iż katalog ten

–  –  –

T. Ju r e k: Zapomniana Piastówna — Elżbieta córka Bolka II świdnickiego. Prz. Hist.

1993, nr 84, s. 433—442.

R.T. P r i n ke, A. Si ko r s k i: Małgorzata z Felbrigg. Piastówna cieszyńska na dworze Ryszarda II króla Anglii. Rocz. Hist. 2001, R. 67, s. 107—130.

W. G ł a d k ie w icz, R. G ł a d k ie w icz: Z dziejów tradycji piastowskiej na Śląsku. (Spra­ wa syna Bolka II świdnickiego w nowożytnej historiografii śląskiej). W: Śląsk, Polska, Niemcy.

Red. K. M a t w ijow s k i, W. Wr z e si ń s k i. W: „ Acta Universitatis Wratislaviensis”, Nr 1100.

Historia, 74. Wrocław 1990, s. 73—86 (dalej: AUWr.); K.R. P r o ko p: Rzekomi synowie księcia legnickiego Ruperta I. Z dziejów historiograficznej omyłki. W: „Genealogia. Studia i Materiały Historyczne”. T. 6. Poznań—Wrocław 1995, s. 75—88.

M.L. Wójc i k: Piastowie górnośląscy a opactwo tynieckie w średniowieczu. W: Klasztor w państwie średniowiecznym i nowożytnym. Red. M. D e r w ich a, A. Pob óg ‑ L e n a r t ow icz.

Wrocław—Opole—Warszawa 2005, s. 65—91 (fragment dotyczący Włodzimierza nosi tytuł Czy książę górnośląski Włodzimierz był mnichem tynieckim?; zob. tamże, s. 82—89).





T. Ju r e k: Piastowie śląscy…, przyp. 34 (s. 18) i przyp. 47 (s. 19).

T.M. G r o n ow s k i OSB: Zwyczajny klasztor, zwyczajni mnisi. Wspólnota tyniecka w śre­ dniowieczu. Kraków 2007, s. 226—227.

Tamże, s. 227: „Wśród tynieckich zakonników w XV w. brak zresztą mnicha o imieniu

–  –  –

sporządzony został przez samego autora, z wykorzystaniem źródeł oraz ustaleń nielicznych — dodajmy dla jasności, że subiektywnie dobranych — badaczy dziejów klasztoru tynieckiego12. Mamy więc wystarczające powody, by osobą Włodzimierza zająć się raz jeszcze. Każda bowiem historiograficzna dyskusja, o ile nie obciążają jej względy pozamerytoryczne, stwarza szansę na właściwe rozwiązanie zagadkowego problemu.

* * * Wśród 299 dokumentów opublikowanych w Kodeksie dyplomatycznym klasztoru tynieckiego, pochodzących z lat 1125—1506, znalazł się przywilej wystawiony przez Władysława, księcia oświęcimskiego, nadającego opactwu

benedyktynów w Tyńcu kilka wsi położonych w ziemi zatorskiej, mianowicie:

Łączany z przynależnościami, Radziszów, Wolę Radziszowską i Rzozów, oraz dziesięciny z sąsiadujących z nimi osad — Ryczowa i Półwsi. Darowizna ta sta­ nowi przykład typowej średniowiecznej dewocji panującego władcy, który w na­ stępujących słowach jasno określił jej podłoże: „[…] paterne pietatis feruore moti filialique zelo amoris sauciati atque mercedem eterne retribucionis consequi cu­ pientes nostri filio cum dilecto Wlodimiro religioso ordinis beati Benedicti de Tiniec iam professo uillam nostram super ripa Wisle iacentem Lhaczany dictam damus, appropriamus et incorporamus reverendo patri domino Danieli abba­ ti Tinicensi cum suo conuentu habendam […]”13. Nadanie miało zatem ścisły związek z profesją tyniecką księcia Włodzimierza, syna wystawcy dokumentu, a zarazem benefaktora tynieckich benedyktynów.

Nie wnikając szczegółowo w zakres dyspozycji dokumentu, Wojciech Kę­ trzyński, krytyczny wydawca przywilejów tynieckich, nie zawsze słusznie określanych przez niego mianem „bezczelnych falsyfikatów”14, uznał go za akt podrobiony15. Zadecydowały o tym względy czysto formalne. Nie zachował się wszak oryginał dokumentu. Jego treść, mocno podejrzaną, znamy jedynie z ko­ pii wpisanych do kilku dyplomatariuszy tynieckich oraz z transumptu Zygmunta Starego z 7 kwietnia 1519 roku. Zły stan zachowania domniemanego oryginału Nie wiadomo np., dlaczego wiążące są dla badacza opinie Wojciecha Kętrzyńskiego i ojca Pawła Sczanieckiego, podważające istnienie Włodzimierza (i opata Daniela), a pominięte milcze­ niem odmienne w tej kwestii — i źródłowo udokumentowane — poglądy Żegoty Pauliego czy Stanisława Tomkowicza (tamże, s. 226).

KTyn, nr 31.

Krytycyzm badacza podważyli, stwierdzając autentyczność wielu zakwestionowanych przezeń dokumentów, m.in.: F. P ie ko si ń s k i (w recenzji KTyn), Prz. Hist. 1876, nr 2, s. 404— 421; oraz F. Si ko r a: Dokumenty tynieckie Kazimierza Wielkiego. Zap. Hist. 1985, T. 50, s. 149—

176. Zob. także P. S cz a n ie ck i: Benedyktyni polscy. Zbiór szkiców i opowiadań. Tyniec 1989, s. 111—115; M. D e r w ich: Stan i potrzeba badań nad wspólnotami monastycznymi w Polsce średniowiecznej. „Nasza Przeszłość” 1998, T. 89, s. 18.

W. Kę t r z y ń s k i, w: KTyn, s. 61—63.

202 Marek L. Wójcik już u progu XVI wieku, liczne zatarcia tekstu i namoknięcia pergaminu, a co za tym idzie, jego nieczytelność, sprawiły, że żadna z kopii nie zawiera pełnej daty rocznej wystawienia aktu, która została zredukowana albo do anno domi­ ni MCCL pleno, albo do anno domini MCCL16. Zarówno niepełna datacja, jak i imię wystawcy sugerują jednoznacznie, że chodzi w dokumencie o Włady­ sława, księcia opolskiego w latach 1246—1281, który nigdy nie tytułował się jednak księciem oświęcimskim, władcą księstwa powstałego faktycznie dopiero w 1317 roku17. Co więcej, wśród czterech synów, którymi obdarzyła go Eufemia, jedyna jego żona, nie ma wspomnianego w dyplomie Włodzimierza18, wśród braci Władysława zaś źródła wymieniają tylko zmarłego w 1246 roku Miesz­ ka19, gdy tymczasem w cytowanym dokumencie pojawił się jako brat wystawcy książę raciborski Janusz: „[…] in presencia preclarissimi Janussi Ratiboriensis ducis fratris germani nostri”. Zastrzeżenia Kętrzyńskiego wzbudziła wreszcie osoba odbiorcy dokumentu — opat Daniel.

Zdaniem Stanisława Sczygielskiego, Daniel został opatem tynieckim po zmar­ łym w 1287 roku Kosmasie (Koźmie) i rządził klasztorem przez 6 lat, a zatem w okresie 1287—129320. Chronologia ta stoi w wyraźnej sprzeczności z zacho­ wanymi źródłami dyplomatycznymi, które jako przełożonego mnichów tyniec­ kich notowały wówczas nieprzerwanie opata Wojciecha21. Jego poprzednikiem był natomiast wzmiankowany już Koźma, występujący jako opat w latach 1274— 1283/128422, następcą zaś — Maciej, spotykany tylko w 1295 roku23. Niezgodności owe dostrzegł już Kętrzyński. Nie deprecjonując jednak autentyczności przekazu o opacie Danielu, przesunął jego rządy z lat 1287—1293 na okres wcześniejszy, to jest na lata 1283/1284—1287, wypełniając w ten sposób istniejącą lukę w ciągło­ BJ, rkps 2160/II, s. 1067—1069; BOssol, rkps 1624—1626/II, s. 1097—1110; zob. też W. Kę t r z y ń s k i, w: KTyn, s. 62. Dodać należy, że wzmiankowany transumpt Zygmunta Starego z 1519 roku ma w datacji rok 1520.

K. O r z e ch ow s k i: Terytorialne podziały na Śląsku, cz. 3. „Kwartalnik Opolski” 1973, nr 19, s. 87; I. Pa n ic: Tytulatura książąt opolskich w XIII wieku. (Uwagi w związku z dyskusją na temat początków Skoczowa). „Pamiętnik Cieszyński” 1997, T. 12, s. 5 i nast.

K. Ja si ń s k i: Rodowód Piastów śląskich…, T. 3, s. 33—43; Książęta i księżne Górnego Śląska. Red. A. B a r c i a k. Katowice 1995, s. 41, 123.

K. Ja si ń s k i: Rodowód Piastów śląskich…, T. 3, s. 24 i nast., 54 i nast.; Książęta i księż­ ne…, s. 89—91, 120.

S. S cz yg iel s k i: Tinecia seu historia monasterii Tinecensis Ordinis s. Benedicti. Cra­ coviae 1668, s. 56—57. Zob. też W. Kę t r z y ń s k i: Tynecya x. Stanisława Sczygielskiego. „Prze­ wodnik Naukowy i Literacki” 1874, R. 2, T. 2, s. 54 (dalej: PNiL).

KTyn, nr 33, 34, 40; P. S cz a n ie ck i: Katalog opatów tynieckich. „Nasza Przeszłość” 1978, T. 49, s. 46—49; T.M. G r o n ow s k i: Zwyczajny klasztor…, s. 222.

KTyn, nr 26, 27, 30; ZDM, Cz. 4, nr 882; P. S cz a n ie ck i: Katalog…, s. 43—46;

T.M. G r o n ow s k i: Zwyczajny klasztor…, s. 222.

KDKK, T. 1, nr 99; P. S cz a n ie ck i: Katalog…, s. 49—50; T.M. G r o n ow s k i: Zwyczajny

–  –  –

ści urzędowania trzynastowiecznych opatów tynieckich24. Ostatecznie wydawca, interpolując dokument na czas sprawowania funkcji opata przez Daniela, uznał go za piętnastowieczny falsyfikat25. Podobną opinię wyrazili m.in. Gottfried Bier­ mann26, Colmar Grünhagen27, Winfried Irgang28 i Marek L. Wójcik29.

Negatywna ocena wiarygodności dokumentu Władysława oświęcimskiego zaciążyła w znacznym stopniu na studiach nad dziejami klasztoru tynieckie­ go i jego związkami z górnośląską linią Piastów. We wzorowo opracowanym katalogu opatów tynieckich Paweł Sczaniecki wyeliminował Daniela z grona przełożonych klasztornych, gdyż nie poświadcza go „żadne źródło poza falsyfi­ katem i późnymi nekrologami”30. Między bajki kazał włożyć przy tym podanie o Piaście Włodzimierzu — mnichu w Tyńcu31. Należy jednak podkreślić, że badacz ten nie wątpił w rządy kilku innych opatów tynieckich, m.in. Berninusa, Sieciecha, Gilberta, choć pamięć o nich zachowała jedynie późna tradycja klasz­ torna32. Nasuwa się w związku z tym pytanie: dlaczego i czy słusznie zakwe­ stionował on istnienie opata Daniela i brata Włodzimierza?

Niewątpliwym źródłem zamieszania wokół osoby Daniela, którego istnienie zakładała bez żadnych wątpliwości dawna historiografia33, stał się wpis do pa­ pierowej części Nekrologu benedyktynów lubińskich, dokonany przez Bartłomie­ ja z Krzywinia na podstawie kommemoracji członków konwentu tynieckiego, nadesłanych do Lubinia po odnowieniu konfraterni między oboma opactwami w 1628 roku34. Pod datą 6 czerwca Bartłomiej odnotował Reverendi Danielis W. Kę t r z y ń s k i, w: KTyn, s. 62 i nast.; Te n ż e: O podrobionym przywileju Idziego kar­ dynała z r. 1105. PNiL 1874, R. 2, T. 1, s. 86; Te n ż e: Tynecya…, s. 54.

W. Kę t r z y ń s k i, w: KTyn, s. 62 i nast.; Te n ż e: O podrobionym przywileju…, s. 86; Te n ż e: Podrobione dyplomata tynieckie. PNiL 1874, R. 2, T. 1, s. 170 i nast. Zob. też Z. L e s z cz y ń s k a ‑ Sk r ę t ow a: Łączany. W: SHGKr, Cz. 3, z. 4, s. 883, przyp. 2.



Pages:   || 2 | 3 | 4 |


Similar works:

«Preußen 1 Preußen Preußen war ein vom Mittelalter bis zum Ende des Zweiten Weltkrieges bestehender Staat im nördlichen Mitteleuropa, dessen Landesname im Laufe seiner Geschichte mehrere Bedeutungswechsel erfuhr. Die ursprüngliche historische Landschaft Preußen, benannt nach ihren baltischen Ureinwohnern, den Prußen, entsprach in etwa dem späteren Ostpreußen. Nachdem der Deutsche Orden 1226 von Friedrich II. mit Flagge des Königreichs Preußen von 1892 bis dem Preußenland belehnt...»

«DISSERTATION Titel der Dissertation Das kartographische Erbe von Matthaeus Parisiensis in Spätmittelalter und früher Neuzeit Verfasser Mag. Johannes Weiss angestrebter akademischer Grad Doktor der Philosophie (Dr. phil.) Wien, Oktober 2010 Studienkennzahl lt. Studienblatt: A 092 312 Dissertationsgebiet lt. Studienblatt: Geschichte Betreuer: ao. Univ. Prof. Dr. Anton Scharer INHALTSVERZEICHNIS VORWORT 1 EINLEITUNG 3 BIOGRAPHIE 5 MATTHAEUS PARISIENSIS, DER KARTOGRAPH I. Die mittelalterliche...»

«VISUALIZATION, STATISTICAL ANALYSIS, AND MINING OF HISTORICAL VESSEL DATA by Sabarish Senthilnathan Muthu Bachelor of Engineering College of Engineering, Guindy, Anna University, India, 2010 A Thesis Submitted in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Master of Science in Engineering in the Graduate Academic Unit of Geodesy & Geomatics Engineering Supervisor: Emmanuel Stefanakis, PhD, Geodesy & Geomatics Eng. Examining Board: David Coleman, PhD, Geodesy and Geomatics Eng....»

«Conversion To Christianity Historical And Anthropological Perspectives On A Great Transformation Than her are time list at this dollar collateral need, when no close financial pick-up however! Of a social investment service of growth contact and simultaneously anywhere from monetary pdf into end credit for solid luxury and prospect results, mobi sector is free. Or not is all time, that aim this own amount before clean documents. Loan mortgage, as not offers in the average anything of you is...»

«Diplomarbeit Titel der Diplomarbeit Die islamische Revolution im Spiegel österreichischer Berichterstattung Verfasser Mag. Peter Roider angestrebter akademischer Grad Magister der Philosophie (Mag. phil.) Wien, im März 2013 Studienkennzahl lt. Studienblatt: A 312 Studienrichtung lt. Studienblatt: Geschichte Betreuer: Univ. Prof. Dr. Christian-Hubert Ehalt Danksagung Ich danke meinem Betreuer Univ. Prof. Dr. Christian-Hubert Ehalt für seine Hilfe bei der Erstellung dieser Diplomarbeit....»

«Cambridge University Press 0521794269 The Depressed Child and Adolescent, Second Edition Edited by Ian M. Goodyer Excerpt More information Historical aspects of mood and its disorders in young people William Ll. Parry-Jones Introduction The last 20 years have witnessed rapid expansion of clinical and theoretical interest in affective disorders in children and adolescents. Extensive historical examination of the subject has however been minimal. The primary aims of this chapter, therefore, are...»

«Iditarod History By Don Bowers An Informal Background of Mushing in Alaska, the Alaskan Trail System, and the Iditarod Trail by Don Bowers (Author's Note: This information has been compiled with assistance from Mike Zaidlicz of the Bureau of Land Management, Anchorage District Office, and Joan Dale and Dr. Rolfe Buzzelle of the Alaska Office of History and Archaeology. A list of resources is appended.) The Iditarod Trail and the mushers who used it have become legends in the history of the...»

«Canadian Society of Church History Fiftieth Anniversary Cumulative Index: 1960-2009 Compiled by Bruce L. Guenther, Eric P. Fehr and Paul Laverdure May 2010 TABLE OF CONTENTS Preface 5 Papers Presented to the Canadian Society of Church History: 1960-2009 7 Papers Published by the Canadian Society of Church History: 1967-2009 85 Subject Index of Papers Published by the Canadian Society of Church History, 1967-2009 121 Cumulative Alphabetical Index of Papers Presented to, and Published by, the...»

«„Zwischen Freud´ und Leid – Leben und Sterben in der Frühen Neuzeit auf der Schwäbischen Alb“ Dissertation zur Erlangung des Grades Doktor der Naturwissenschaften am Fachbereich Biologie der Johannes Gutenberg-Universität Mainz Melanie Schranz geb. in Düren Mainz, 2014 Dekan: [Die Namen von Dekan und 1. Berichterstatter: Gutachtern sind gelöscht.] 2. Berichterstatter: Tag der mündlichen Prüfung: 17.04.2015 D77 (Dissertation Johannes Gutenberg-Universität Mainz) Zusammenfassung /...»

«CHAPTER History and Definitions of Family Violence May 14, 2009, Daily Press (Victorville, CA): On Mother’s Day, sheriff’s deputies discovered a 94-year-old woman living in a wooden shed with no running water or cooling. The deputies arrested her 59-year-old son Ronald Rego and his wife for elder abuse. They were living on the property in a travel trailer. Adult protective services placed the woman in the house of a neighbor who was willing to take her in (“Calif. Husband, Wife,” 2009)....»

«Conservation Management Plan for the Blast Furnace Remains at Whitegate, Co. Clare History, survey and structural assessment Paul Rondelez (Sliabh Aughty Furnace Project) David Humphreys (Architectural Conservation Professionals) Simon Collins (Architectural Conservation Professionals) November 2015 Contents 1. Introduction 1 2. Historical background 2 1. Iron smelting in Ireland in the 17th and 18th century 2 2. Historical background of Whitegate furnace 5 3. Survey of Whitegate furnace 6 1....»

«Conference, Table Ronde, Hommes et Animaux en Amazonia, pour L’Exhibition, Les Habitants de l’Eeau, Aquarium Tropical de la Porte Doree, Paris, France, May 4, 2011 The Great Anaconda and the Amazon Women: Powerful and Dangerous Ancestral Spirit Animal from Creation Time to Today A. C. Roosevelt, University of Illinois at Chicago The great aquatic boa, anaconda Eunectes genus (from “good swimmer” in Greek), is a fascinating animal with a long history in indigenous cosmology and art in...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.abstract.xlibx.info - Free e-library - Abstract, dissertation, book

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.